اسلام و مقتضیات زمان 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨
غیر از آن قضیه اول است که گفتیم " افرادی که در اینجا جمعند ، همه بیدارند " که درباره همین افراد محدود درست است ، دو ساعت دیگر ممکن است افراد دیگری اینجا باشند ، نصفشان بیدار باشند ، نصفشان خواب این حکم فقط برای اینها صادق بود یا میگوییم " همه مردم ایران امروز مسلمانند " این قضیه ، امروز ممکن است صادق باشد ولی دو هزار سال پیش صادق نبود ، ممکن است دو هزار سال بعد هم صادق نباشد . ولی یک وقت شما میگویید " هر مثلثی چنین است " ، وقتی میگویید " هر مثلث چنین است " مجموعی از مثلثها را در نظر نگرفته اید که بخواهید حکم آنها را گفته باشید ، میگویید " حکم ، مال مثلث است " میگوییم " آیا مثلثهای اینجا را میگویید ؟ " ، میگویید " اینجا و آنجا ندارد " " مثلثهای این زمان را میگویید ؟ " ، " این زمان و آن زمان ندارد ، شامل مثلثهایی است که در گذشته بوده یا در حال حاضر است و یا در آینده خواهد بود ، و حتی شامل مثلثهای فرضی هم هست ، یعنی هر چه را که من فرض بکنم که آن ، مثلث است ، در حالی که آن را مثلث فرض کرده ام ، این حکم هم با این فرض روی آن هست " میگویند حتی شامل افراد فرضی خودش هم میشود چون این حکم خاصیتی است که از " مثلث بودن " پیدا میشود ، اما حکم مثال اول از " ایرانی بودن " پیدا نشده بود ، ممکن است ایرانی باشد و مسلمان نباشد ، یا حکم مثال دوم از " اینجا بودن " پیدا نشده بود ، ممکن است افراد دیگری دو ساعت دیگر اینجا باشند و بیدار نباشند اینجا حکم ، از مثلث بودن است مثلث ، این حکم را به دنبال خودش دارد ، اینجا و آنجا و این فرد و آن فرد ، دیگر در آن نیست حتی مثلث فرضی هم این حکم را به همان فرض