حركت مبارزاتى امام، از آغاز تا فرجام، نشان مى‌دهد كه وى به روند جريان نهضت كاملًا احاطه داشت؛ در آغاز به نقد دولتهاى جائر و سپس متوجه عناصر اصلى رژيم گذشته و حتى عوامل خارجى آنها مى‌شود، به تربيت و تعليم كادر لازم براى آينده مى‌پردازد و آنان را در صحنه علم و عمل كارآزموده مى‌سازد، با تدوين نظريه ولايت فقيه، مبانى نظرى برنامه و حركت خويش را به جامعه علمى و اسلامى ارائه مى‌دهد. در مرحله بعد، نيروها و امكانات را شناسايى كرده و به تناسب قدرت و توانشان مسؤوليت را به آنان واگذار نموده و نيروهاى انقلابى را سازمان مى‌بخشد. در كار گزينش نيروها و تفويض اختيار به آنان دقيق‌ترين ملاكها را به كار مى‌گيرد. «١» ٢- نظارت و پيگيرى: دقّت نظر و نظم امام در نظارت و پيگيرى كارها نيز بسيار ستودنى است تا آنجا كه گفته‌اند:
نظارت او بر كار مسؤولان نظام، پس از تشكيل حكومت، از فردى در شرايط سنّى و توان جسمى او، كارى شگفت و اعجاب‌انگيز بود. او، على‌رغم همه مغرضانى كه در شرايط مختلف، به بهانه‌هاى متفاوت سعى داشتند كه وى را به عدم نظارت دقيق بر واقعيتهاى سياسى جارى جامعه متّهم كنند، آنچنان در جريان مسائل حضور داشت كه بارها و بارها، ديگران به هنگام گزارش تازه‌ترين خبرهاى خود به ايشان، درمى‌يافتند كه وى قبلًا خبر را دريافت كرده است! «٢» مى‌توان گفت چنين روحيه‌اى در بنيانگذار جمهورى اسلامى آنچنان‌