بجامانده، بيگانه نمودن كشورهاى استعمارزده از خويش و غرب‌زده و شرق‌زده نمودن آنان است. به طورى كه خود را و فرهنگ و قدرت خود را به هيچ گرفتند وغرب و شرق (دو قطب قدرتمند) را نژاد برتر و فرهنگ آنان را والاتر و آن دو قدرت را قبله‌گاه عالم دانستند و وابستگى به يكى از دوقطب را از فرايض غير قابل اجتناب معرفى نمودند وقصّه اين امر غم‌انگيز طولانى و ضربه‌هايى كه از آنان خورده و اكنون نيز مى‌خوريم كشنده و كوبنده است و غم‌انگيزتر اينكه آنان ملتهاى ستمديده زير سلطه را در همه چيز عقب نگهداشته و كشورهايى مصرفى بار آوردند و به قدرى ما را از پيشرفتهاى خود و قدرتهاى شيطانيشان ترسانده‌اند كه جرأت دست زدن به هيچ ابتكارى نداريم و همه چيز خود را تسليم آنان كرده و سرنوشت خود و كشورهاى خود را به دست آنان سپرده و چشم و گوش بسته مطيع فرمان هستيم و اين پوچى و تهى مغزى مصنوعى موجب شده است كه در هيچ امرى به فكر و دانش خود اكتفا نكنيم و كوركورانه از شرق و غرب تقليد نماييم. بلكه از فرهنگ و ادب و صنعت و ابتكار اگر داشتيم، نويسندگان و گويندگان غرب و شرق زده بى‌فرهنگ، آنها را به باد انتقاد و مسخره گرفته و فكر و قدرت بومى ما را سركوب و مأيوس نموده و مى‌نمايند و رسوم و آداب اجنبى را هر چه مبتذل و مفتضح باشد با عمل و گفتار و نوشتار ترويج كرده و با مداحى و ثناجويى آنها را به خورد ملتها داده و مى‌دهند.
فى المثل اگر در كتاب يا نوشته يا گفتارى چند واژه فرنگى باشد بدون توجّه به محتواى آن با اعجاب پذيرفته و گوينده و نويسنده آنرا دانشمند و روشنفكر به حساب مى‌آورند و از گهواره تا قبر به هر چه مى‌نگريم اگر با واژه غربى و شرقى اسم‌گذارى شود مرغوب و مورد توجّه و از مظاهر تمدّن و پيشرفتگى محسوب و اگر واژه‌هاى بومى خودى به كار رود مطرود و كهنه و واپس زده خواهد بود.
فرنگى مآبى از سرتا پا و در تمام نشست و برخاستها و در معاشرتها و تمام شؤون زندگى موجب افتخار و سربلندى و تمدّن و پيشرفت و در مقابل آداب و رسوم خودى، كهنه‌پرستى و عقب افتادگى است! ... از جوانان، دختران و پسران مى‌خواهم كه استقلال و آزادى و ارزشهاى انسانى را