نيروهاى مسلح در وصيتنامهامام خمينى(ره) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٠٨
ليبى اشاره كرد. «١» كودتاى استعمارى: آن است كه از خارج و به قصد استعمار از سوى قدرتهاى استعمارى هدايت مىشود و بيشتر به دست ارتشيان براى براندازى حكومت غيرنظامى و قانونى و ملّى، بازگرداندن منافع حاكميت در خطر افتاده طبقه مرفّه و يا قدرت مسلط بيگانه صورت مىپذيرد كه از اين نمونه است كودتاى ٢٨ مرداد ١٣٣٢ در ايران و كودتاى پينوشه در سال ١٩٧٣ م. «٢» عوامل زمينهساز كودتا كودتا در هر زمان و موقعيتى امكانپذير نيست بلكه زمينه مساعد و عوامل مناسب را مىطلبد. عواملى كه زمينه كودتا را فراهم و انجام آن را ممكن مىسازد عبارتند از:
الف- علل و عوامل داخلى تمركز و تراكم قدرت سياسى- نظامى و يا حداقل بخش قابل توجّهى از قدرت در يك منطقه زمينهاى مناسب براى كودتاست؛ زيرا كه اشغال آن منطقه به منزله بالاترين اركان حكومتى يك كشور، راه را براى اقدامات بعدى هموار مىسازد.
فقدان يك نيروى سياسى، اجتماعى و نظامى قدرتمند كه توان خنثىسازى كودتا را داشته باشد، زمينه براى كودتا فراهم مىشود. با وجود چنين نيرويى يا كودتا آغاز نمىشود و يا اگر هم آغاز شود موفق نخواهد بود. مثلًا اگر عامه مردم حامى نظام حاكم بوده و براى جانبازى و ايثار در راه حفظ آن آماده باشند، زمينه براى كودتا فراهم نيست.
وجود اهرمهاى لازم نظامى- سياسى براى انجام عمليات نهايى و واردكردن ضربه غافلگيركننده به منظور تصرف قدرت سياسى، تمركز قدرت نظامى و سياسى در يك فرد يا گروه خاص مىتواند زمينهاى براى كودتا باشد. اين جناح ممكن است مورد هجوم ديگران قرار گرفته و قدرت سياسى و نظاميش را به يكباره از دست بدهد و يا اينكه خود