فرهنگ اسلام در برابر غرب از هم پاشيده شده است. ولى در قرن بيستم آنچه بيش از هر چيز توجّه اسلام‌شناسان را جلب نمود، احيا و شكوفايى مجدّد اسلام در صحنه‌هاى اجتماعى- سياسى كشورهاى اسلامى بود.
در برابر موج غرب‌زدگى قرن ١٩، جنبش ديگرى نيز آغاز گشت كه آن را «نهضت بازگشت به اسلام» مى‌ناميم كه از «سيد جمال‌الدين اسدآبادى» شروع مى‌شود.
در ايران، بزرگترين نقش در مبارزه با غرب‌زدگى و ايجاد نهضت بازگشت به خويشتن را، علما و روحانيت بر عهده داشتند.
در مقابل نفوذ اقتصادى غرب كه غرب‌زدگانى مثل ملكم خانها شديداً طرفدار آن بودند، نخستين مقاومت به صورت جنبش تنباكو به رهبرى ميرزاى شيرازى بزرگ بود ولى اوّلين فردى كه بطور مشخّص در مقابل غرب‌زدگى مشروطه‌طلبان ايستاد، شهيد شيخ فضل‌اللّه نورى بود.
نهضت جنگل به رهبرى ميرزا كوچك خان نيز گامى در جهت مبارزه با غرب‌زدگى بود؛ زيراكه اهداف و شعارهاى نهضت‌او، بازگشت به فرهنگ‌اسلامى و پياده‌كردن نظام‌اسلام بود.
حركت شهيد مدرس، فدائيان اسلام و بالأخره انقلاب اسلامى به رهبرى امام خمينى قدس سره الشريف همگى در راستاى همين جريان بود. «١» رسوخ فرهنگ وارداتى در نيروهاى مسلّح‌ از آنجا كه نيروهاى مسلّح نزد استعمارگران از حساسيّت و اهميّت والايى برخوردار است، بديهى است علاوه بر دسيسه‌هايى كه براى نفوذ فرهنگى در ساير اقشار دارد،