- كه در افراد قواى مسلّح نيز وجود دارد- نفس امّاره است كه محرك آن ابليس است.
اميرالمؤمنين على (ع) شيطان را دشمنى مى‌داند كه در نزديكترين محل- به انسان- كمين كرده و با دقّت مشغول نشانه‌روى است.
«فَاحْذَرُوا- عِبادَاللَّهِ عَدُوَّاللَّهِ- أَنْ يُعْدِيَكُمْ بِدائِهِ، وَ أَنْ يَسْتَفِزَّكُمْ بِنِدائِهِ، وَ أَنْ يُجْلِبَ عَلَيْكُمْ بِخَيْلِهِ وِ رِجْلِهِ فَلَعَمْرى‌ لَقَدْ فَوَّقَ لَكُمْ سَهْمَ اْلوَعيدِ، وَ أَغْرَقَ لَكُمْ بِالنَّزْعِ الشَديدِ، وَ رَماكُمْ مِنْ مَكانٍ قَريبٍ» «١» پس بندگان خدا، از دشمن خدا (شيطان) بترسيد از اينكه شما را به درد خود (كبر و سركشى) گرفتار كند (مانند خود متكبّر و گردنكش نموده، از رحمت خدا دور سازد) و از اينكه به گفته خويش شما را (از راه راست) باز داشته نگران نمايد، و سواران و پيادگان لشگرش (پيروانش) را دور شما گرد آورد. پس به جان خود سوگند كه تير (گمراهى) را براى شما به زه كمان نهاده و آن را به طرف شما سخت كشيده و از نزديك به شما تيرانداخته (تا تيرش به خطا نرود).
دشمنان داخلى در قلمرو كشور اسلامى، دوّمين گروه از دشمنان هستند كه خود، به دو گروه تقسيم مى‌شوند:
قسم اوّل دشمنانى كه بصراحت اعلام مخالفت و مبارزه با نظام اسلامى مى‌كنند. قسم دوم خطوط و جريانات فكرى منحرفى كه به نام اسلام و زير پوشش مكتب، اصل حاكميت اسلام راستين را به مخاطره مى‌اندازند. برخورد با قسم اوّل به مراتب آسانتر از نوع دوّم است؛ زيرا در قسم دوّم نمى‌توان فورى دست به جرّاحى زد بلكه پيش از هر گونه تصميم در برابر جريانهاى مخالف و اعلان موضع در مورد رويدادها بايد نخست كليه راهها، پيشنهادها و طرحهاى احتمالى در زمينه كيفيت برخورد با مواضع مخالف پيش‌بينى و مورد تحليل دقيق قرار گيرد تا هر نوع تصميم‌گيرى اتخّاذ شده، برمبناى يقين استوار باشد، يعنى موضع قاطع عقيدتى اعمال شود.
دشمنان خارجى، سومين گروه از دشمنان هستند كه بايد براستراتژى، شيوه‌هاى مبارزاتى، تاكتيكها و موقعيّتهاى (سياسى، اقتصادى، نظامى و ...) آن آگاه شد و آگاهى از