انواع جاسوس و جاسوسى‌ الف- جاسوسى به نفع كشور خود علاقه به وطن و حسّ مليّت سبب مى‌شود تا عدّه‌اى در اين راه به جاسوسى دست‌ يازند. به طور معمول اين افراد در دوره جنگ تعدادشان فزونتر مى‌گردد. اين قسم جاسوسان با انگيزه فوق دو گروه هستند:
حرفه‌اى: كسى است كه بطور كامل و انحصارى در اختيار سازمانى كه او را استخدام كرده مى‌باشد.
آماتور: كسى است كه بدون اينكه در استخدام سازمان جاسوسى باشد، به اقتضاى شغلش كه به اطلاعاتى دسترسى دارد و يا ذوق و رغبتى كه نسبت به جاسوسى دارد، بدون قصد انتفاع، اخبار را در اختيار سازمان جاسوسى قرار مى‌دهد.
ب- جاسوسى به نفع بيگانه‌ اين گروه از جاسوسان به دليل نارضايتى از وضع موجود كشور خود، دشمنى با هيأت حاكمه و فريفته‌شدن به تبليغات پرزرق و برق بيگانه، اقدام به جاسوسى بر ضدّ كشورشان مى‌نمايند كه بر چند قسم هستند:
اتفاقى: مأمورى است كه در بحبوحه زد وبندها استخدام شده، فقط چند ماهى عمر خدمتى مفيد خواهد داشت و در پايان عمليات مرخص مى‌شود.
دائمى: كسى كه براى هميشه به استخدام سرويسهاى اطلاعاتى دشمن درآمده باشد. البته سازمانهاى جاسوسى تا هنگامى كه به چنين فردى نياز دارند از وى حمايت مى‌كنند و هر وقت تشخيص دادند ديگر سودى برايشان ندارد او را تنها مى‌گذارند.
افتخارى: كسى كه بدون دريافت مزدى، اطلاعات لازم را در اختيار دشمن قرارمى‌دهد و به كشور خود خيانت مى‌كند.
ج- جاسوس دو جانبه‌ گاهى مى‌شود كه فردى همزمان در خدمت دو سازمان اطلاعاتى رقيب قرار مى‌گيرد