شرق‌شناسى جهان) گواه است كه غرض اصلى از تأسيس آن، تربيت كارمند براى دستگاههاى ادارى و بازرگانى انگلستان در افريقا و آسيا بوده و مطالعه در تاريخ باستان جزء هدفهاى فرعى آن به شمار مى‌رفته است. «١» خاورشناسان در زير پوشش تحقيق، چندين هدف را دنبال مى‌كردند:
نخست اينكه د نيروهاى مسلح در وصيتنامه‌امام خمينى(ره) ٢٦٤ ج - اعزام مستشار ص : ٢٦٠ ر پى ايجاد عقده حقارت در مسلمانان در برابر فرهنگ و تمدّن غربى بودند تا پس از سلب شخصيّت، آنها را به گرايش فرهنگ غرب وادار نمايند.
دوم اينكه شرقيان را وادارند تا باور كنند كه ملّت مبتذلى بوده، اساساً براى اين ساخته‌شده‌اند كه به غرب سوارى دهند.
لذا در گام اوّل كوشيدند تابگويند نژاد غرب كارفرما و نژاد شرق كارگر است. بعد درصدد برآمدند تا به شرقيان بفهمانند كه فرد شرقى تنها در عرفان نبوغ داشته وبراى صنعت و تكنولوژى و تمدّن بايد متّكى به غرب باشد. رسالت ديگر مستشرقين اين بود كه به شرقيها بفهمانند كه در جهان كنونى تنها يك فرهنگ، تمدّن و نظامِ زندگى وجود دارد و آن نيز غربى است. تمدّنهاى شرقى اگر هم قبلًا وجود داشته‌اند اكنون مرده‌اند و ديگر اميدى براى احياى مجدّد آن تمدّنها وجود ندارد. «٢» د- ميسيونرهاى مذهبى‌ قدرتهاى استعمارگر غربى كه از طريق زور و سلاح نتوانستند مسيحيّت را در جهان اسلام گسترش داده، اسلام و تمدّن اسلامى را نابود سازند، درصدد برآمدند تا به طور غيرمستقيم از طريق ميسيونرها، رؤيايشان را تحقّق بخشند.
اين حركت از قرن سيزدهم ميلادى به بعد، به دنبال جنگهاى صليبى و احتمالًا با كمك دولتهاى صليبى آغاز شد. نقش ميسيونرها (كه در افريقا، شامات و ايران فعّاليت گسترده‌اى داشتند) در چند نكته خلاصه مى‌شود:
نخست اينكه آنها پيشقراول و جاده صاف‌كن استعمار بودند. رابطه تنگاتنگى ميان‌