عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٦٦ - پيوند با قرآن در سفر حج

روى كره زمين‌اند و از نظر قواى انسانى ملت كوچكى نيستند و از نظر مواد اوليه چون نفت و طلا و ساير معادن غنى‌ترين ملت عالمند و از نظر مكتب تربيتى و حقوقى به خاطر داشتن قرآن و فقه غنى در رأس تمام ملل جهانند ولى با اين همه دارايى با مشكلات گوناگونى دست بگريبانند و از همه جوانب زندگى آنان فقر مى‌بارد و اختلاف بين آنان بيداد مى‌كند و همه طوايف مسلمانان زير بار زنجير سنگين استعمارگران دست و پا مى‌زنند و در تمام شؤون زندگى دست نياز و گدايى به طرف بيگانگان دراز دارند.

اما در صدر اسلام، آن لحظه پرشكوهى كه اولين آيه قرآن مجيد در حريم مقدس كعبه در كنار غار حرا بر پيامبر ٦ نازل شد، مردم در تمام زواياى زندگى دچار فساد و گرفتار شيطنت بودند.

انحراف در تصور مسئله حيات، سستى عقيده و ايمان، كژى خلق، بى‌نظمى در شؤون زندگى، فسق در عمل، آلودگى در مسائل نفسى، گسيختگى نظام اجتماعى و خانوادگى، گريبانگير مردم زمان بود.

متلاشى بودن نظام اخلاق، ظلم و بيدادگرى، قتل و غارت و تجاوز، به اسارت كشيدن انسان‌ها براى اشباع تمايلات حيوانى، روى گردانى از علم و دانش، دورويى و نفاق، بى‌عفتى و دزدى، قماربازى و شراب‌خوارى، مسائلى بودند كه انسان با آن‌ها روبرو بود.

در اين ميان ملت عرب از هر ملتى فاسدتر و در برنامه‌هاى زندگى از همه رسواتر و روزگارشان از همه جوامع تيره‌تر بود.

در ميان تمام مناطق عرب‌نشين، مردم مكه از همه فاسدتر و در تيره‌بختى از همه بيچاره‌تر بودند.