عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٦٣ - كعبه و اعمال حج

با اين ذكر روحانى سازنده وابستگى خود را به خداوند اعلا كه او را به سوى خود خوانده است درك مى‌كند.

پس اين بى‌نهايت كوچك شايستگى تماس با آن بى‌نهايت بزرگ را داراست كه اين صدا را در گوش او طنين‌انداز كرده است كه:

بازآ بازآ هر آن كه هستى بازآ

آدمى، با طواف خانه خدا كه ظاهرا چيزى بيش از چند سنگ روى هم نهاده نيست، مى‌تواند شفافيت در و ديوار عالم طبيعت را كه پرده‌هاى كميت و كيفيت روى آن را پوشانده است دريابد و بداند كه همين سنگ‌ها در مقابل روح سبك‌رو و بلند پرواز آدمى، تيرگى و سختى خود را كنار مى‌گذارد و به شكل رصدگاهى براى نظاره و انجذاب به بارگاه ربوبى برمى‌آيد.

دو ركعت نماز مقام ابراهيم بزرگ‌ترين حقيقتى را كه تعليم مى‌دهد، اينست كه معبدى كه در روى زمين بنا مى‌شود و جايگاهى كه كامل‌ترين مردم در آنجا مى‌ايستند و با خداى خود رابطه برقرار مى‌كند، براى همگان يكسان است.

چه حكمت والايى در سعى و تكاپو ميان صفا و مروه وجود دارد كه قابل توصيف نيست، اين حكمت مى‌گويد:

اگر انسانى بكوش، حركت كن، راكد و جامد مباش، عنصر پايدار روح آدمى كوشش و تكاپوست.

[يا أيها الإنسان إنك كادح إلى ربك كدحا فملاقيه‌][١].

اى انسان! يقينا تو با كوشش و تلاشى سخت به سوى پروردگارت در حركتى، پس او را [در حالى كه مقام فرمانروايى مطلق و حكومت بر همه چيز ويژه اوست و هيچ حكومتى در برابرش وجود ندارد،] ديدار مى‌كنى.

[١] -انشقاق( ٨٤): ٦.