عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٣٣ - كلام شيخ طوسى در انديشه

اسرار عبادت و هدف‌هاى آن كه سبب مى‌شود، براى كوشش در تكميل و رفع نقص و كاستى آن و فكر در درجات بلند آخرت كه دعوت مى‌كند به تحصيل آن و انديشه در مسائل شريعت كه دعوت مى‌كند به فراگيرى آن و عمل بر وفق آن مسائل و انديشه و تفكر در حسن اخلاق كه دعوت مى‌كند براى تحصيل حسنات و آراسته شدن به آن.

كلام غزالى در انديشه‌

غزالى مى‌گويد:

انديشه، موجب روشنايى دل و آزاد شدن از غفلت است و بايد گفت: انديشه، اصل و ريشه تمام نيكى‌هاست‌[١].

كلام شيخ طوسى در انديشه‌

خواجه طوسى اين محقق كم نظير در توضيح مسئله انديشه مى‌گويد:

انديشه، حركت باطنى از مقدمات به سوى مقاصد و نتايج عالى است و با مسئله دقت و نظر، قريب المعنى است.

براى كسى حركت از نقص به سوى كمال، جز از طريق انديشه صحيح ميسر نيست، مواد و مبادى انديشه آفاق و انفس است به اين كه در اجزاى عالم و ذرات آفرينش و اجرام علوى از افلاك و كواكب و حركات و اوضاع و مقادير و اختلافات و مقارنات و مفارقات و تأثيرات و تغييرات آن ها انديشه كند و نيز در اجرام سفلى و ترتيب و تأثير هر كدام بر يكديگر و كيفيت و تركيب و هم چنين معادن و حيوانات‌

[١] -بحار الأنوار: ٦٨/ ٣١٩، باب ٨٠، ذيل حديث ١.