عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٩١ - سجده و مقام توحيد ذات

پرده درى كند.

و نيز گرچه سجده مقام فناى ذوات است، لكن اين اضافه رب به ياء، اشاره به آن است كه خداى سبحان همان‌گونه كه خالق همه اشيا است، بر همه موجودات نيز وكيل است و نايب مناب همه اشيا است.

[الله خالق كل شي‌ء و هو على كل شي‌ء وكيل‌][١].

خدا آفريننده هر چيزى است و او بر هر چيزى نگهبان و كارساز است.

و اما ذكر صفت اعلى براى رب از آن جهت كه چون به تجلى ذاتى فناى كلى دست دهد و حقيقت:

[كل من عليها فان‌][٢].

همه آنان كه روى اين زمين هستند، فانى مى‌شوند.

جلوه كند، علو ذاتى حضرت حق بر همه اشيا مشهود گردد و حقيقت:

[و يبقى وجه ربك ذو الجلال و الإكرام‌][٣].

و تنها ذات باشكوه و ارجمند پروردگارت باقى مى‌ماند.

را درك كند و مى‌بيند كه علو واقعى و استعلاى حقيقى به نحوى كه همه ذوات را فانى و مستهلك نموده است مخصوص ذات على اعلى است.

«فله العلو الأعلى فوق كل عال»[٤].

و اما تقارن تسبيح به حمد از آن روست كه در ركوع گفته شد كه چون مرجع‌

[١] -زمر( ٣٩): ٦٢.

[٢] -الرحمن( ٥٥): ٢٦.

[٣] -الرحمن( ٥٥): ٢٧.

[٤] -پس براى خداست برترين مقام بالاتر از هر مقامى است، مصباح المتهجد: ٣٦٩.