روزه حقيقى، كشنده هواى نفس و از بين برنده شهوت غلط طبع است، روزه صفاى دل، طهارت جوارح، عمارت ظاهر و باطن و شكر نعم حق و وسيله احسان به فقرا و آورنده تضرع و خشوع و بكا و ريسمان التجاى به حق و سبب شكستن اراده غير خدايى و تخفيف دهنده حساب و چند برابر كردن حسنات است.

ما را ياراى روزه خاص الخاص نيست كه اين روزه در شأن و در قدرت انبياست، آنان هستند كه در مقام فناى فى الله و بقاى بالله بسر مى‌برند و در هيچ شأنى جز حضرت او نيستند و غير او نمى‌بينند و نمى‌دانند و نمى‌خواهند، موجوديت و حيثيت و حقيقت آن بزرگواران مترنم به اين معناست:

آتش عشق تو در جان خوشترست‌		دل زعشقت آتش افشان خوشترست‌
هر كه خورد از جام عشقت قطره‌اى‌		تا قيامت مست و حيران خوشترست‌
تا تو پيدا آمدى پنهان شدم‌		زانكه با معشوق پنهان خوشترست‌
درد عشق تو كه جان مى‌سوزدم‌		گر همه زهر است از جان خوشترست‌
درد بر من ريز و درمانم مكن‌		زان كه درد تو زدرمان خوشترست‌
مى نسازى تا نمى‌سوزى مرا		سوختن در عشق تو زان خوشترست‌[٢]

مراحل روزه خصوص‌

اما روزه خصوص كه روزه شايستگان و صالحان از عباد خداست و آن عبارت از حفظ جوارح از آثام است، با شش مرحله قابل تحقق است:

اول: نگاهدارى چشم از وسعت نظر نسبت به آنچه مذموم و مكروه است و نسبت به هر چيزى كه دل را از توجه به حضرت دوست باز دارد.

قال رسول الله ٦: ألنظرة سهم مسموم من سهام إبليس فمن تركها خوفا من الله اتاه الله ايمانا يجد حلاوته فى قلبه‌[٣].

پيامبر اسلام ٦ فرمود: نگاه تير مسمومى از تيرهاى شيطان است، هر كس آن را ترك كند، خداوند ايمانى به او مرحمت كند كه لذت آن ايمان را در قلب خود بيابد.

و از آن حضرت است كه:

خمس يفطرن الصائم: ألكذب والغيبة والنميمة واليمين الكاذبة والنظر بشهوة[٤].

پنج چيز روزه را باطل مى‌كند: دروغ، غيبت، سخن‌چينى، قسم دروغ، نظر به شهوت.

دوم: حفظ زبان است از هذيان، دروغ، غيبت، نمامى، فحش، جفا، خصومت، مراء كه در اين زمينه‌ها بايد زبان را وادار به سكوت كرد، يا مشغول ذكر حق يا تلاوت قرآن كه ذكر و تلاوت و يا سكوت از آن همه گناه سنگين، روزه زبان است.

[١] -محجة البيضاء: ٢/ ١٣٢، كتاب اسرار الصيام.

[٢] -محجة البيضاء: ٢/ ١٣٢، كتاب اسرار الصيام.

[٣] -محجة البيضاء: ٢/ ١٣٢، كتاب اسرار الصيام.

[٤] -محجة البيضاء: ٢/ ١٣٢، كتاب اسرار الصيام.