عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣١٧ - اسلام و دگرگونى آن

خود آورده‌اند: اروپا از قرن هيجدم به بعد بر سر سفره گسترده دانش كه به همت مسلمانان پهن شده بود نشست و بايد تمام دانشمندان اروپا خود را مديون حركت علمى مسلمانان بدانند.

پايه‌هاى بسيارى از علوم معنوى و مادى را مسلمانان از بركت بعثت پيامبر ٦ و نزول قرآن مجيد ريختند.

اگر پس از پيامبر ٦ انحرافى در دستگاه رهبرى راه نيافته بود و اگر مسلمانان نسبت به پيشرفت‌هاى خود ادامه حركت مى‌دادند و اگر بر اثر نعمت فراوان و ثروت و مكنت زياد، غرق در شهوات نمى‌شدند و اگر آزاد از فرمانروايان پست و دنياپرست و آلت دست استعمار نبودند، بدون شك وضع جهان امروز و خود مسلمانان غير از اين بود كه هست.

متأسفانه مسلمانان پس از دو قرن فعاليت و حركت‌هاى علمى شگفت‌انگيز، بر اثر فتوحات بسيار زياد كه همراه با ثروت فراوان ولى عدم معنويت و تربيت بود، دچار شهوات شده و به اسارت هوا و هوس در آمدند و به تدريج حركت علمى و فكرى و تربيتى و معنوى خود را از دست داده و تمام نيروى خود را صرف جنگ‌هاى بى‌محتوا و فتوحات بى‌ثمر و كشمكش‌هاى داخلى و طايفه‌اى و مذهبى كردند و از طرف ديگر مسحور عيش و نوش ظاهر گشتند و در نتيجه به خواب سنگين غفلت و شهوت فرو رفتند و از آنچه كه بايد در راه خير دنيا و آخرت به دست آورند، محروم شده و دستاوردها را هم به تاراج اجانبى چون مغولان، تيموريان و استعمارگران اروپا و امريكا دادند.

براى اين كه بدانيد مسلمانان چه حركت عظيمى در انواع علوم ايجاد كردند، به كتاب‌هاى الفهرست، الذريعه، اعيان الشيعه و تاريخ تمدن اسلام و نام‌