عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢١٤ - ثنا و ستايش الهى قبل از دعا

وقلبه، يا من هو بالمنظر الأعلى، يا من هو ليس كمثله شى‌ء[١].

اى كسى كه از رگ گردن به من نزديك‌ترى، اى كسى كه هر چه را بخواهى انجام دهى، اى كسى كه ميان مرد و دلش حائل شوى و اى كسى كه در برترين نظر اندازهايى و اى آن كه به مانندش چيزى نيست.

علامه مجلسى رحمه الله در شرح: يا من يحول بين المرء وقلبه چند وجه فرموده:

اول: اين كه كنايه از نزديكى خداوند به بندگانش مى‌باشد؛ زيرا كسى كه حائل بين دو چيز شد، بدان چيز نزديك‌تر از ديگر است.

دوم: اشاره به اين است كه او بر مكنوناتى از دل‌ها آگاه است كه شايد صاحبان آن‌ها از آن بى‌خبر باشند و در روايتى هست كه فرمود: معناى اين جمله اينست كه دل‌ها نتوانند چيزى را از خداوند مخفى و پنهان دارند.

سوم: يعنى به وسيله مرگ بين انسان و دلش جدايى اندازند و اين جمله دعا براى وادار كردن مردم است به اين كه به پاك كردن دل‌هاشان مبادرت ورزند، پيش از آن كه خداوند به سبب مرگ بين آن‌ها و دل‌هاشان جدايى اندازد.

چهارم: كنايه از اين است كه مالك دل‌ها خداست، هر تصميمى كه بندگان گرفته باشند، به هم زند و مقاصد آن را تغيير دهد و دل را به حالات مختلف بگرداند، از ذكر به فراموشى و از فراموشى به ذكر، از ترس به آسودگى و از آسودگى به ترس‌[٢] و در حديث است كه دل مؤمن ميان دو انگشت اوست، به هر سو كه بخواهد بگرداند[٣] و در دعاست:

[١] -الكافى: ٢/ ٤٨٤، باب الثناء قبل الدعاء، حديث ٢؛ وسائل الشيعة: ٧/ ٨٠، باب ٣١، حديث ٨٧٨٤.

[٢] -بحار الأنوار: ٨٤/ ٣٠٢، باب ١٢.

[٣] -بحار الأنوار: ٦٧/ ٣٩؛ باب ٤٤، القلب و صلاحه وفساده.