درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ٨٣ - ٤ معرفت عرفانى؛ عملآفرين و محرك

إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى‌ عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً\* وَ يَقُولُونَ سُبْحانَ رَبِّنا إِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولًا\* وَ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ يَبْكُونَ وَ يَزِيدُهُمْ خُشُوعاً[١].

آنان كه از پيش دانش آموخته‌اند، آن‌گاه كه قرآن بر آنان خوانده شود در خاك فرو افتند و گويند: «پاك است پروردگار ما! حقاً كه وعده او تحقق يافته است.» و سر بر خاك مى‌نهند و خشوعشان افزون مى‌گردد.

يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ‌[٢].

خداوند آنان را كه ايمان آورده و كسانى را كه دانش آموخته‌اند، بالا مى‌برد و به درجات رفيع مى‌رساند.

در بسيارى از آيات قرآن، واژه‌هاى عقل و فقه در معنايى به كار رفته است كه همين معرفت عرفانى را نتيجه مى‌دهد و به همين جهت، با هدايت و مقصوديابى و تزكيه و حُسن عمل همراه است. از جمله:

أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ[٣].

آيا در زمين نگشته‌اند تا دل‌هايى دانا و گوش‌هايى شنوا داشته باشند؟ قطعاً ديده‌ها كور نمى‌گردند؛ بلكه دل‌هايى كور شوند كه در سينه‌ها هستند.

[١] . سوره اسراء: ١٠٧- ١٠٦.

[٢] . سوره مجادله: ١١.

[٣] . سوره حج: ٤٦.