درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ١٥٠ - ١ ذكر حالى
وَ الَّذِينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلى ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ[١].
و آنان كه هر گاه گناهى از آنان سر زد يا به خويشتن ستم كردند، خدا را ياد مىكنند و از گناهانشان توبه مىكنند و از خدا درخواست آمرزش مىكنند- و چه كسى جز خدا گناهان را مىبخشد- و اصرار برگناه نمىورزند در حالى كه دانايند.
٤. ذكر ديدار
در اين نوع از ذكر حالى، ذاكر به ديدار قلبى خداوند دست مىيابد و در نتيجه به حالت طرب معنوى مىرسد. پردههايى كه دل آدمى را از ديدار خداوند محروم كرده، كنار مىرود و آدمى حجابى بين خود و خدا نمىبيند. مهمترين حجابى كه آدمى را از ديدار خدا باز مىدارد، نفس آدمى (خودى) است چنانكه عارف بزرگ ايرانى فخرالدين عراقى با اشاره به حجاب خودى مىگويد:
|
در ميان من و محبوب همين است حجاب |
وقت آن است كه اين پرده به يكسو فكنم |
|
با ذكر ديدار، حجاب نفس از بين مىرود و آدمى از خود بىخود شده و با نورى كه سراسر وجودش را فرا گرفته، غرق مشاهده خدا مىشود. اين حالت براى تازه واردان در طريق سلوك الىالله بسيار كم حاصل مىشود امّا براى آنان كه در اين طريق از توفيق بيشترى برخوردارند، حال ديدار بيشترى دست مىدهد، امّا براى كسانى كه به مراحل بالا رسيده باشند، حال ديدار به
[١] . سوره آل عمران: ١٣٥.