جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢١ - جنگ خندق
لشكريان مسلمان تضعيف نشود و چنانچه دروغ بود آشكارا بگوئيد، براستى كه يكى از هنرهاى فرماندهى حفظ روحيات جنگجويان است كه بايد آنرا بلند برده و قوى گرداند چه نقش روحيات و اراده بمراتب بالاتر از نقش اسلحه و تاكتيك است، رمز مقاومت مجاهدين افغانى درين چند سال در مقابل روسها همين روحيات عالى آنان است كه شايد اكثر آنان تاكنون تصور سازش و تسليمى را ننموده باشند.
در اولين برخورد يهوديان با چهارتن مذكور جنايت خود را آشكار كردند و گفتند ما هيچ عهد و پيمانى با محمد (ص) نداريم بالاخره اين موضوع هم بگوش مسلمانان رسيد.
و در اينجا بود كه خوف واهمه فراگير شد مومنين گمانهاى مختلفى نمودند بعضى از منافقين نفاق خود را ظاهر ساختند و هركس بفكرى بود و مقالى داشت، حتى بعضيها اجازه برگشت خواستند و گفتند خانههاى ما در خارج مدينه آسيبپذير است در حاليكه چنين نبود. و البته كه ترس مسلمانان هم بىمورد نبود از شرق مدينه و غرب آن (پائين و بالاى آن) عربها و يهوديان آماده حمله بر مسلمانان بودند، و سه هزار تن يا هفتصد تن در مقابل بيست يا پانزده هزار نفر چه ميتوانستند؟
به نقلى پيامبر بدو تن از سركردگان غطفان وعده داد سه يك ميوههاى مدينه را در مقابل كنار رفتن قوم غطفان از چنگ، بدهد و حتى پيشنويس اين قرارداد نوشته شد و پيامبر اكرم (ص) اين موضوع را با دو تن از مشاهير انصار- سعد بن معاذ و سعد بن عباده- مورد مشوره قرار داد، آنان عرض كردند اگر اين مصالحه را دوست داريد ما اجراء ميكنيم و يا اگر خداوند بآن امر فرموده است ما