هنگاميكه از بالا و پائين شما (دشمنان‌تان) آمدند و هنگامى كه چشمها از مسير خود بسوى دشمن قوى) تمايل كردو دلها به حنجره‌ها رسيد (كنايه از شدت ترس و سختى) و بخداوند گمانهائى پيدا كرديد (پندارهاى بد مانند اينكه خدا ما را فريب داد، كفار پيروز ميشوند، اسلام از بين ميرود و امثال آن) مراد از لشكريان غير مرئى ملائكه است كه گفته شده براى تقويه مسلمانان و تضعيف روحيه كفار نازل شده بودند و كفار قريش از پائين وادى (از جانب مكه) و يهوديها از بالاى وادى (طرف مشرق) بطرف مسلمانان آمدند.

معلوم است كه اين دو آيه با آيات بعدى كه ترجمه آنها خواهد آمد پس از غزوه خندق (احزاب) نازل شده است و از قصه غزوه خندق بحث ميكند و بهمين مناسبت اين سوره را سوره احزاب ميگويند.

پس از سوره توبه در سائر سوره‌ها تا اينجا درباره جهاد آيه‌اى كه لازم بذكر باشد[١] وجود ندارد و درين سوره در حدود هفده آيه درباره جنگ احزاب (خندق) نازل‌

[١] در بعضى از سوره‌ها پاره‌اى از آيات مربوط به جهاد بود كه نقل و ترجمه آنها چندان لزومى نداشت بلى مناسب است كه دو آيه را از دو سوره عنكبوت و روم درين جا نقل كنيم: وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ. آنانيكه در راه ما مجاهدت نمايند ما راههاى خود را بآنان نشان ميدهيم و خدا با نيكوكاران است، ممكن اطلاق مجاهدت جهاد را شامل شود و كان حقا علينا نصر المومنين. يارى دادن به مومنان بر ما حق( لازم) است.