شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣١٠ - شمار سورههاى قرآن

شمار سوره‌هاى قرآن‌

در باره تعداد سوره‌هاى قرآن نيز اختلاف است. طَبْرِسى و ديگران نقل كرده‌اند كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

جَميعُ سُوَرِ القُرآنِ مِئَةٌ وأربَعَ عَشرَةَ سورَةً.[١]

مجموع سوره‌هاى قرآن، يكصد و چهارده سوره است.

مفسّران اهل سنّت، اقوال متعددى نقل كرده‌اند: سيوطى مى‌گويد: ٨٥ سوره قرآن مكى و ٢٨ سوره مدنى است.[٢] برخى ديگر از ابن مسعود نقل كرده‌اند كه سوره‌هاى قرآن ١١٢ تاست. از زيد بن ثابت نقل شده كه سوره‌ها ١١٤ تاست و قول اكثر صحابه همين است.[٣]

اختلاف در شمارگان سوره‌هاى قرآن، دو سبب دارد: نخست آن كه برخى قرآن‌پژوهان، سوره توبه (برائت) را جزئى از انفال شمرده‌اند،[٤] چنان كه به گفته علامه طباطبايى، امامان اهل بيت عليهم السلام برائت را سوره‌اى مستقل نمى‌دانند؛[٥] بلكه آن را آياتى از سوره انفال مى‌شمارند.[٦] همچنين بر پايه برخى روايات، سوره‌هاى ضحى و ا لَم نشرح، يك سوره و نيز سوره‌هاى فيل و ايلاف، يك سوره به شمار مى‌آيند.[٧] سبب دوم، آن است كه بر پايه برخى اقوال شاذ، مُعَوَّذَتيْن (سوره‌هاى فلق و ناس) از سُوَر قرآن به شمار نمى‌آيند[٨] يا برخى، سوره‌اى موسوم به «قنوت» را بر مى‌شمارند

[١]. ر. ك: ص ٣٠٢ ح ٢٣٧.

[٢]. الدرّ المنثور: ج ٦ ص ٤٢٢.

[٣]. روح البيان: ج ١٠ ص ٥٤٦.

[٤]. روح البيان: ج ١٠ ص ٥٤٦؛ مقتنيات الدرر: ج ١٢ ص ٢٦٨.

[٥]. الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٣ ص ٢٣٢. نيز، ر. ك: الكشاف: ج ٢ ص ١٧١.

[٦]. الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٣ ص ٢٣١. ر. ك: تفسير نور الثقلين: ج ٢ ص ١٧٦.

[٧]. التبيان فى تفسير القرآن: ج ١٠ ص ٣٧١؛ تفسير نورالثقلين: ج ٥ ص ٦٠٢، ٦٦٩؛ الميزان فى تفسير القرآن: ج ١٣ ص ٢٣١- ٢٣٢.

[٨]. الدرّ المنثور: ج ٦ ص ٤١٦؛ روح البيان: ج ١٠ ص ٥٤٦؛ مقتنيات الدرر: ج ١٢ ص ٢٦٨.