شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩٢ - ديدگاه سوم توقيفى بودن بيشتر سورههاى قرآن

مصحف گردآورده را در اختيار مسلمانان قرار نداد، بلكه آن را به عمر كه در اين كار همراهش بود منتقل كرد و بعد از عمر نيز نزد دخترش حفصه بود تا اين كه عثمان در يكسان‌سازى مصاحف از آن استفاده كرد و بعد از مرگ حفصه، به دست مروان از بين رفت.[١] شايد بتوان اين گزارش را كه مى‌گويد: ابوبكر خود شخصاً مصحفى نگاشت و از زيد بن ثابت خواست در آن نظر كند و زيد نپذيرفت تا اين كه ابو بكر، عمر را واسطه كرد وآن‌گاه زيد پذيرفت، مؤيدى بر اين مدّعا دانست.[٢] گفتنى است كه بنا به گزارشى، عمر براى نخستين بار به جمع قرآن پرداخت؛[٣] اما ابن حجر و به تبع او سيوطى، با اشكال در سند اين روايت، بر اين باورند كه مقصود، آن است كه عمر براى اوّلين بار به ابوبكر اشاره كرد تا قرآن را جمع‌آورى كند.[٤]

در هر حال، به احتمال زياد هدف اصلى برخى گزارش‌ها، ثبت فضيلت «اوّلين جامع قرآن» براى افراد خاصّى است. بر اساس روايات فراوان- كه از فريقين گزارش شده‌اند-، نخستين جامع قرآن بعد از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله امير مؤمنان عليه السلام بوده است و ايشان، بعد از وفات پيامبر خدا، از خانه بيرون نيامد تا اين كه قرآن را جمع‌آورى‌كرد،[٥] هر چند دستگاه خلافت، مصحف على عليه السلام را به عللى نپذيرفت.[٦]

ديدگاه سوم: توقيفى بودن بيشتر سوره‌هاى قرآن‌

جمعى از قرآن‌پژوهان معتقد به توقيفى بودن ترتيب بيشتر سوره‌هاى قرآن اند؛ اما

[١]. المصاحف: ج ١ ص ١٧٠-/ ١٧١؛ دراسات قرآنيه: ص ٨٦.

[٢]. جمال القراء: ج ١ ص ٢٦٤.

[٣]. المصاحف: ج ١ ص ١٧٠-/ ١٧١؛ كنز العمّال: ج ٢ ص ٥٧٨.

[٤]. فتح البارى: ج ٩ ص ١٠؛ الإتقان فى علوم القرآن: ج ١ ص ١٥٥.

[٥]. ر. ك: المصاحف: ج ١ ص ١٦٩-/ ١٧٠؛ عمدة القارى: ج ٢٠ ص ١٦؛ التفسير الصافى: ج ١ ص ١. ر. ك: بيّنات: شماره ٢٨، ص ٨١.

[٦]. ر. ك: بيّنات: شماره ٢٨، ص ٨١.