شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩ - ب - تنظيم پاورقىها

در متن عربى، ارجاعاتى به برخى منابع، داده مى‌شود. گفتنى است كه در اين گونه موارد، متن مورد ارجاع، با متن كتاب، تفاوت بسيار دارد؛ امّا در عين حال، ملاحظه آن براى پژوهشگر، سودمند است.

٧. پاره‌اى اختلافات، با عبارات زير، توضيح داده مى‌شوند: «و فيه كذا بدل كذا (در اين منبع، فلان عبارت به جاى فلان عبارت آمده)»، «ليس فيه كذا (در اين منبع، فلان عبارت، وجود ندارد)»، «ليس فيه من كذا إلى كذا (در اين منبع، از فلان كلمه تا فلان كلمه وجود ندارد)»، «بزيادة كذا بعد كذا (با افزونى عبارت فلان، بعد از فلان كلمه)»، «بزيادة كذا فى آخره (با افزونى فلان عبارت در پايان آن)».

چنانچه در برخى منابع، عبارت كاملى از ابتداى حديثى كه در متن آمده، حذف شده باشد، با عبارت «ليس فيه صدرُه (در اين منبع، صدر حديث نيامده)» به اين اختلاف، اشاره مى‌كنيم؛ امّا اگر عبارت محذوف، كامل نباشد، آن را با اين عبارت، خاطرنشان مى‌سازيم: «وليس فيه صدرُه إلى كذا (در اين منبع، از آغاز حديث تا فلان كلمه نيامده است)».

اگر اين كاستى در آخر حديث و يك جمله كامل باشد، آن را با اين عبارت توضيح مى‌دهيم: «و ليس فيه ذيلُه (در اين منبع، پايان حديث نيامده است)»؛ ولى اگر يك جمله كامل نباشد يا چند جمله باشد، آن را با اين عبارت، خاطرنشان مى‌سازيم: «و ليس فيه من كذا إلى كذا (در اين منبع، بخش پايانى حديث، از فلان كلمه تا فلان كلمه، نيامده است)».

٨. هر كلمه يا عبارتى كه بعد از ذكر يك منبع بيايد- خواه براى بيان نام راوى باشد، يا براى بيان اختلاف و يا تعبير «نحوه»- فقط به آن منبع مربوط مى‌شود، مگر آن كه همراه با يكى از اين الفاظ، آمده باشد: «كلاهما (هر دو منبع)»، «كُلُّها (همه منابع)»، «فيهما (در اين دو منبع)» و «فيها (در همه اين منابع)» كه در اين صورت، به‌