شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨٥ - ز - سوره نصر

اين رو، بر شتر عَضباى خود نشست و خداوند را حمد و ثنا گفت و سپس فرمود: «همانا، خداوند عز و جل خون شما و اموال شما و آبروى شما را بر يكديگر حرام كرده است تا روز قيامت، همانند حرام كردن اين روز و اين ماه در اين سرزمينتان. آگاه باشيد و حاضرتان به غايبتان برساند. هيچ پيامبرى پس از من نيست و هيچ امّتى پس از شما نيست .... خداوندا! شاهد باش كه من [پيام خود را] رساندم».

١٦٤. مجمع البيان‌- به نقل از ابن عبّاس-: چون‌ «إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ» نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «اين، خبرِ درگذشت من است و من در همين سال، از دنيا مى‌روم».

١٦٥. مجمع البيان‌- به نقل از مقاتل-: چون اين سوره (نصر) نازل شد، پيامبر صلى الله عليه و آله آن را براى يارانش خواند. آنان، از اين بشارت، شادمان گشتند؛ امّا عبّاس، با شنيدن آن گريست.

پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «چرا گريه مى‌كنى، عمو جان؟».

گفت: گمان مى‌كنم كه خبر مرگت داده شد، اى پيامبر خدا!

پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: «همين طور است كه مى‌گويى».

پيامبر صلى الله عليه و آله بعد از اين سوره، دو سال زندگى كرد و در اين مدّت، هرگز خندان و شادان ديده نشد.

اين سوره را سوره «توديع (خداحافظى)» هم مى‌گويند.

١٦٦. امام على عليه السلام: خداوند، هنگامى كه سوره‌ «إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ» را بر پيامبرش فرو فرستاد، [در واقع،] خبر درگذشتش را به او اعلام كرد. فتح (مكّه)، در سال هشتم بعد از هجرت پيامبر خدا صلى الله عليه و آله صورت گرفت. و چون پيامبر به سال نهم هجرت وارد شد، ورود پياپى قبايل بر او [و رو آوردن به اسلام،] شتاب گرفت. پيامبر صلى الله عليه و آله كه نمى‌دانست چه وقت اجلش خواهد رسيد، شب و روز، بر تلاش خود افزود: سنّت‌ها را توسعه داد، فرائض (واجبات) را محكم كرد، رخصت‌ها را نشان داد و بسيارى از احاديث را منسوخ كرد، و به جنگ تبوك رفت، و [به طور كلّى‌] مانند شخصى كه وداع مى‌كند، عمل كرد.