آنچه كه ما از حال ملت و فرياد ملت مى‌توانيم بفهميم دو- سه مطلب مهم است كه آن مطالب، موجب اين انفجار ملت ما و اين تأثرات فوق العاده ملت ما شد؛ يكى اين روح مقاومت و مخالفت با دستگاه ظلم، از اول جوانى تا وقتى كه به دار بقا به اجداد طاهرينش ملحق شد، انگيزه او مخالفت با جباران و ستمكاران و چپاولگران بود، هيچ وقت از پاى ننشست و دنبال همين معنا، حبسهاى متعدد؛ هر گاهى از حبس به حبس ديگر منتقل مى‌شد. ملتى كه با يك رژيم مخالف است، ملتى كه از دست رژيم طاغوتى رنج كشيده است، ملتى كه همه بدبختيهاى خودش را از اين رژيم طاغوتى و از اربابهاى او مى‌داند اگر ببيند يك كسى با اين رژيم با تمام قوايى كه دارد، چه در حال جوانى و قوه جوانى و چه در حال پيرى و ضعف پيرى، مقاومت كرده، مخالفت كرده است، رنج برده است در اين مخالفت و مقاومت، حبس رفته است، تبعيد رفته است، اهانت شده است، شايد شكنجه شده است، يك ملتى كه ببيند يك كسى با دشمن او، با كسى كه تمام حيثيت ملى و دينى او را از بين برده است، اين طور مخالفت مى‌كند، اين ملت از او قدردانى مى‌كند؛ يعنى اين قدردانى از خدمتگزار خودش است. طالقانى خدمتگزار ملت بود و ملت از خدمتگزار خودش قدردانى مى‌كند. لكن اين تمام انگيزه نبود. اين مقاومت در بعضى از اشخاص ديگر هم بوده و هست لكن براى آنها مردم متأثر و متأسف، اما اين انفجار حاصل نشد.

مقاومت و مخالفت با دستگاه جبّار را ضمّ به اين بكنيد كه اين روحانى است و اين كار را مى‌كند. يك روحانى، يك شخصى كه به واسطه روحانيتش در بين مردم محبوبيت دارد؛ وقتى خدمتگزارى او را هم كه مشاهده كنند اين انفجار حاصل مى‌شود. شما آن وقت كه ايشان را دفن مى‌كردند، در تلويزيون ديديد، شعارهاى مردم را شنيديد؛ شعار چه بود؟ انگيزه مردم از شعارشان پيدا مى‌شود. توى اتاقهاى دربسته نويسنده‌ها ننشينند براى خودشان وجه درست كنند، انگيزه درست كنند! انگيزه‌هاى علمى و توهُّمى، غير از انگيزه‌هاى واقعى محسوس است. چه مى‌گفتند مردم؟ چه شعار