مسائل مملكتى مسائل جدّى باشد؛ مسائل روحى مسائل جدّى باشد. جدّ است در آن حتى در اين امور تفريحى هم در اسلام يك جورى است كه باز آن جدّ پيدا مى‌شود. عايله هم كه وقتى انسان مى‌خواهد تشكيل بدهد، يك نحو جدّى در آن هست، و يك دقتهاى زياد براى تشكيل يك ازدواج، از قبل از اينكه ازدواج بكند دستور هست زن چه مردى را انتخاب كند؛ مرد چه زنى را انتخاب كند، در انتخابش از ابتدا برنامه هست كه زنها چه مردى را انتخاب كنند؛ و مردها چه زنى را انتخاب كنند. بعد هم حتى اوقات ازدواج، يك اوقات مثلًا با بركتى باشد. بعد هم كيفيت ازدواج و كيفيت همه چيز يك برنامه خاصى داشته باشد. بعد هم زمان حمل براى مادر چه برنامه‌هايى باشد. بعد هم وقتى كه بچه را شير مى‌دهد، در زمان شير دادن چه برنامه‌هايى باشد. بعد هم در دامن مادر كه مى‌خواهد بچه تربيت بشود، چه جور تربيت بشود. بعد هم در حمايت پدر كه بچه مى‌خواهد تربيت بشود، چه بشود. بعد هم در مدرسه كه مى‌رود، چه باشد. براى اينكه برنامه همه مكتبهاى توحيدى، كه اسلام در رأس آنهاست، برنامه آدم درست كردن است. مى‌خواهند انسان درست كنند. قرآن اصلًا آمده است كه يك انسان صحيح درست كند؛ انسان‌ساز است. از اين جهت همان طورى كه يك كشاورز اگر بخواهد يك زراعت سالم خوب تحويل بگيرد، زمين را شرايطى كه دارد بايد روى آن شرايط عمل كند، آب چه وقت بايد داده بشود، چه آبى بايد باشد، چه كودى بايد ريخته شود روى آن، چه وقت بايد شيار بشود، چه رسيدگيهايى بايد به آن بشود، همه اينها براى اين است كه يك ثمره‌اى، يك گندمى را مى‌خواهد، تمام اينهايى كه عرض كردم و بسيارى از چيزهايى كه هست و حالا در ذهن من فرض كنيد نيست يا طولانى مى‌شود، براى اين است كه اسلام ماها را يك نباتى كه بايد آن جور تربيت بشود و بعد هم وقتى كه به مرتبه حيوانيت رسيد، اين جورى بايد تربيت بشود، تا برساندش به يك انسانى.

برنامه تربيتى اسلام‌

زيربنا اقتصاد نيست، براى اينكه غايت انسان، اقتصاد نيست. انسان زحمتش براى اين نيست كه فقط شكمش را سير كند؛ يا جوانهايش را بدهد شكمش سير بشود، حرف است‌