يك جهت كرد، آنكه همه مقاصد مختلفه ما را در يك مقصد خلاصه كرد، آن ذات مقدس حق تعالى بود. هيچ بشرى نمى‌تواند يك همچو نهضتى ايجاد كند، نهضتى كه اغراض مختلفه، گروههاى مختلف، مقصدهاى مختلف، مكانهاى دور از هم، افراد متشتّت، اينها همه برگشت به يك جامعه واحد. يك روز ما جوامع متعدد بوديم، هر فرد براى خودش على‌ حده بود؛ فكر هر فرد غير فكر ديگرى بود. آن قدرت خداى تبارك و تعالى بود كه تمام افكار را متوجه كرد به يك فكر؛ تمام مقاصد را خلاصه كرد در يك مقصد. يك اشخاصى كه بايد بگوييم قطره‌هايى بودند، مثل قطرات باران بودند و از هيچ قطره‌اى كارى برنمى‌آمد، اينها را متبدل كرد به يك سيل بنيان كن. سيلى كه در مقابل توپها و تانكها، و قدرتهاى بزرگ، با عالَم، نه فقط قدرت شيطانى رژيم؛ همه قدرتها دنبال او بودند. بعضيها تصريح مى‌كردند مثل امريكا، انگلستان و بعضيها هم بودند، و لو تصريح نمى‌كردند، نه فقط قدرتهاى خارج از حيطه اسلام؛ قدرتهاى اسلامى هم، حكومتهاى اسلامى هم همه با هم متفق الكلمه پشتيبانى مى‌كردند. از آن طرف، قدرت داخلى او آن طور بود و از آن طرف، قدرتهاى بزرگ و كوچك خارجى پشتيبانى مى‌كردند. ما مى‌توانستيم در مقابل قدرتى كه عالَم مجتمع شده بود با هم، ما مى‌توانستيم كارى بكنيم؟ ما كه نمى‌توانيم يك محله را با هم مجتمع كنيم، ما كه نمى‌توانيم چند نفر افراد را با هم در يك راه ببريم، ما مى‌توانيم يك ملتى را از مركز تا حدود، و از بچه تا پيرمرد، و از مُلّا تا غير ملّا و جاهل، كسى غير خدا مى‌توانست اينها را در يك جا مجتمع كند؟ يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً.

محاسبات غلط مادى‌گرايانه‌

هيچ خيال نكنيد كه كسى بتواند يك همچو معجزه‌اى را ايجاد كند. معجزه‌اى كه همه دستگاهها و متفكرين حرفهايى را كه مى‌گفتند، طرحهايى را كه مى‌دادند، همه خنثى شد؛ همه تصديق كردند كه اين غير آن مسائلى بود كه ما طرح مى‌كرديم. آنهايى كه طرح مسائل مى‌كردند براى حفظ قدرتشان در اينجا حسابهايشان غلط درآمد. آنها حساب‌