صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٢٠ - تفاوت رژيم سلطنتى با نظام جمهورى

مى‌گرفتند، البته سابق همين بود؛ نه اينكه در زمان اينها؛ زمان اينها به فرم ديگرى بود، اين طور بود، ما يادمان است رژيم اينها را. در رژيمهاى سابق غير از اين رژيم، آنها هم اين طور بوده‌اند.

رژيم سلطنتى، رژيمى است غلط و بى‌منطق‌

وضع رژيم سلطنتى اصلًا اين است و از اول يك رژيم غلطى بوده. از اول يك رژيمى بوده است كه بى‌منطق بوده است. حالا من يك كلمه‌اش را براى شما مى‌گويم: ما فرض مى‌كنيم كه تمام ملت- فرض است، و الّا واقعيت كه ندارد- تمام ملت جمع شده‌اند و يك كسى را براى خودشان مثلًا سلطان قرار داده‌اند. بسيار خوب، اختيار دارند مردم يك كسى را انتخاب كنند، انتخاب كردند. خوب، اين ملتى كه حالا هستند حق دارند، در حومه زندگى خودشان اختيار دارند كه يك كسى را قرار بدهند. خوب، براى صد سال بعدى كه اين آقايان هيچ نيستند چه حقى دارند؟ شما چه حقى داريد كه براى اولادتان و اولاد اولادتان كه الآن نيستند سلطان انتخاب كنيد؟ سلطنت، سلطنت ميراثى بود. ما فرض مى‌كنيم با انتخاب، دولت يك سلطنتى را امضا كردند؛ به چه حقى ملت مى‌تواند براى نسلهاى آتيه‌اش سرپرست قرار بدهد؟ خودشان اختيار دارند، بايد خودش انتخاب كند، و لهذا سلطنت از اول غلط بوده.

تفاوت رژيم سلطنتى با نظام جمهورى‌

جمهورى يك مطلب صحيحى است؛ براى اينكه هر مملكتى وقتى قرار دادند، خود اين تا چهار سال، پنج سال است، بعد از چهار سال و پنج سال، باز ثانياً بايد قرار بدهند. ديگر براى نسلهاى آتيه ارثى نيست، كه يك كسى چنانچه پسرش هم هر چه باشد بايد بشود! حالا كه رضا خان شد، بعدش محمد رضا باشد، و بعد هم باز «رضا»، [١] و بعد هم باز محمد رضا، و بعد هم رضا و همين طور ادامه پيدا كند! و لهذا اصلًا منطقى نيست سلطنت به اين معنايش؛ به اين معنا كه يك سلطنت ميراثى. اگر جمهورى ميراثى باشد.

[١] رضا پهلوى، فرزند محمد رضا پهلوى.