است باید مانند جبان رفتار کند. این حدیث ناظر به جایی که جان زن یا مال زن در معرض خطر قرار گیرد نیست. جایی که عفاف و عصمت زن در معرض خطر واقع شود جای شجاعت نیست، جای احتیاط است.

شجاعت به معنی اهمیت ندادن و فدا کردن عفاف، بی معنی است:

شجاعت یعنی قوّت قلب و باک نداشتن از عوارض خطر. آدم شجاع در میدان جنگ نسبت به عوارض خطر یعنی کشته شدن، مجروح شدن، جدا شدن عضو بیباک است و به آن اهمیت نمیدهد.

از اینجا معلوم میشود که در مورد عصمت و عفاف، شجاعت بیمعنی است چه رسد به تهوّر. زن نباید نسبت به گوهر عفاف بیاعتنا باشد.

علیهذا زن در عین اینکه باید و لازم است شجاع و قوی القلب باشد و از خطرات جانی بیم نداشته باشد، مانند زینب از جلال و ابّهت ابن زیادها و یزیدها باک نداشته باشد، باید از لحاظ در مخاطره واقع شدن عفافش محتاط باشد و جبانانه عمل کند. زن امانتدار اجتماع است از نظر عفاف، و شجاعت در به خطر انداختن امانت بیمعنی است.

دفاع از حقیقت و هم دفاع از حقوق، وظیفه مشترک زن و مرد است:

یکی از خصایص اخلاقی مشترک زن و مرد که لزوماً باید تذکر داده شود خُلق دفاع از حق است، هم به معنی دفاع از حقیقت که قرآن کریم تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر ذکر کرده است:

المؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر ... و هم به معنی دفاع از حقوق اجتماعی و ترک انظلام.

میدانیم در اسلام انظلام ممنوع است و استیفای حقوق در مقابل متجاوز، واجب: لایحب اللَّه الجهر بالسوء من القول الّا من ظلم ... الّا الذین امنوا وعملوا الصالحات و ذکروا اللَّه کثیراً و انتصروا من بعد ما ظلموا ... لایمنع الضیم الذلیل و لایدرک الحق الّا بالجد.

این خلق و خوی از مختصات مردان نیست، زیرا:

اولًا: لسان ادلّه اعم است، ثانیاً عقلًا انظلام زشت است و برای دو جنس زشت است، و ثالثاً سندهای زنده اسلامی حکایت میکند که زنان قدیسه اسلامی اینچنین بودند. احقاق صدیقه طاهره، فاطمه کبری علیهاالسلام و خطابههای آتشین زینب سلام اللَّه علیها دلیل