یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٦ - زهد، رهبانیت، ریاضت - تیرماه ٥١

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٣٩٦

که زهد اسلامی [١] و بلکه باید گفت زهدی که همه انبیاء برحق تعلیم دادهاند، بر سه پایه اصلی از جهان بینی است:

الف. عامل سعادت این جهان تنها عوامل مادی نیست. در سعادت انسان به حکم سرشت خاص انسانی، یک سلسله ارزشهای غیر مادی دخیل است.

ب. سرنوشت فرد و جامعه از یکدیگر جدا نیست. انسان یک سلسله وابستگیهای عاطفی و احساس مسئولیتهای انسانی درباره جامعه دارد که نمیتواند فارغ از آسایش دیگران آسایش داشته باشد.

ج. روح اصالت دارد، کانون مستقلی است برای لذات و آلام، و هم به نوبه خود نیازمند به تغذیه و نمو و تهذیب و تکمیل است.

روآوری کامل به تمتعات مادی و اعراض از کانون لذات روحی، سعادت را ناقص بلکه تیره مینماید.

اینکه اسلام رهبانیت را طرد و زهد را در متن زندگی و در بطن روابط اجتماعی میپذیرد ناشی از این سه اصل است.

٥. در تاریخ اخلاق از مکتبی در یونان یاد میشود که مکتب اصالت لذت و کامجویی است، و ما در محل خود گفتهایم که این مکتب را دوگونه میتوان تعبیر کرد: یکی اینکه مقصود از لذت، لذت حاصل از اختصاص دادن همه چیز به خود و رفع الم و رنج از خود است و گاهی لذت به معنی اعم است، زیرا انسان از برخی امور معنوی از جمله نفع رساندن به غیر و از جمله ترک لذات مادی لذت میبرد.

به این معنی همه مکتبها اصالت لذتی هستند.

ولی معمولًا مقصود از اصالت لذت این است که اصل، بهره گیری و لذت بردن فرد است و هر فردی باید از هر کار لذت شخص خود را در نظر بگیرد و هرچه از قوانین و مقررات که مانعی برای وصول به