یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٩ - یادداشت درباره حقوق زن (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ١٩٩

دهیم. لهذا ذبح و خوردن گوشت مرغ اتلاف حق و ظلم نیست اما در قفس قرار دادن او ظلم است.

ملاک حقوق، خواهش و خواست نیست:

بلی اگر ملاک و مقیاس را میل و خواهش مرغ قرار دهیم، ذبح مرغ ظلم بزرگتری است اما اگر ملاک را مسیر طبیعی قرار دهیم باید بگوییم یکی از مسیرهای طبیعی گوشت یک مرغ این است که جزء بدن حیوان دیگر بالاخص حیوان عالیتر قرار بگیرد. آنچه ظلم است توقف و جلو سیر طبیعی و تکاملی را به طور مطلق گرفتن است.

مهره کمر حیوان و استخوان محکم ستون پاها دلیل بر این است که انسان حق دارد بر حیوان، و هیکل حق دارد روی پاها قرار گیرد:

چه دلیلی هست بر جواز سوار شدن اسب و الاغ و قاطر و شتر جز ساختمان مهره کمر آن حیوانها؟ اگر از آن حیوانها به اندازه طاقت، بار و سواری گرفته شود و آب و علوفه هم به قدر لازم به آنها داده شود ظلمی بر آنها نیست.

به چه دلیل سنگینی بدن را روی پاها انداختن و کشیدن بار بدن را از پا- نه از دست یا سر یا شکم- خواستن ظلم نیست؟ جز وضع استخوانها و عضلات پا؟.

راه تشخیص حقوق زن:

٧. ما برای به دست آوردن حقوق طبیعی زن اولًا باید بدانیم تفاوتهایی میان زن و مرد هست یا نه، و آن تفاوتها چه تفاوتهایی است؟ و ثانیاً آیا طبیعت در این تفاوتها هدف دارد یا بیهدف است و تصادفی است، آنچنان که نویسندگان امروز دنیا خواستهاند توجیه کنند. ثالثاً آیا این تفاوتها از نوع تفاوتهایی است که مسیر زندگی را تعیین میکند و سبب تفاوت مسیر زندگی است یا از نوع تفاوت رنگ پوست است که عکس العملی است از طبیعت در مقابل گرما یا سرما و ربطی به هدف قانون تشریعی ندارد؟

اما تفاوتها [١] در ناحیه جسم عبارت است از درشتی و کوچکی، قوّت جسم و ضعف آن، خشونت و لطافت اندام، خشونت و لطافت آواز، جمال صورت، واجد بودن اسلحه جنگی (در غیر انسان، اما انسان چون با اعضای خود نمیجنگد فرق دارد) و از لحاظ روح: