یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٣ - اخلاق و تربیت زن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٢٧٣

پزشکی و همینطور. این است که تربیتهای فنی نیز باید تقسیم شود.

ولی نوع دیگر از این قبیل نیست، یعنی واجد بودن گروهی یا افرادی برای دیگران کافی نیست، تقسیم بردار نیست. ایمان و اخلاق از این قبیل است، زیرا ایمان و اخلاق اولًا مربوط است به آدمیت انسان و معنی ندارد که بگوییم یک عده که آدم شدند کافی است، از طرف ما هم نیابت میکنند؛ یک گروه که خداشناس، پیغمبرشناس، امام شناس، معادشناس شدند برای دیگران کافی است. این چیزها دیگر نیابت بردار نیست. همچنین است شجاعت، سخاوت، عطوفت، عفاف، استقامت، صبر، رضا، تسلیم، توکل، اعتماد به نفس، عدالت، تقوا، بلندنظری، انسان دوستی، رحم، مروت، انصاف، خداپرستی.

ثانیاً ایمان و اخلاق شرط صحیح انجام یافتن همه آن کارهای دیگر است، پشتوانه عدل اجتماعی است، پشتوانه وظیفه شناسی است.

وظیفه شناسی که نمیتواند مخصوص یک عده باشد و دیگران بروند سراغ آنها آنچنان که سراغ پزشک میروند. این گونه کارها نیابت بردار نیست. مثل این است که انسان بخواهد در خوشگلی نایب بگیرد، یک عالم و مرجع تقلید بخواهد دیگری به جای او که بیسواد است جواب مسائل را بدهد (داستان شیخ بهایی و حلّاج). این گونه نیابتها شبیه است به آنچه معروف است در میان راجههای هند که ریش بسیار بلند علامت تشخّص است و دست به ریش کشیدن از شرایط راجگی. بعضی راجهها کوسه بودند و این رکن مهم تشخص را فاقد بودند. یک ریشدار کرایه میکردند و پهلوی خود مینشاندند و برای اظهار جلال و اظهار تشخص، دست به ریش کرایهای میکشیدند.

خلاصه مطلب اینکه نمیشود گفت بعضی فقط آدم باشند برای همه کافی است، بعضی خداشناس باشند برای همه کافی است.

خلاصه اینکه در آنچه مربوط است به ایمان و اخلاق، همه مردم باید واحد باشند و در این جهت فرقی نیست. ولی در آنچه مربوط است به کارها و شغلها و مهارتها، برای آن کارها قهراً باید تقسیم شود میان