یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٨ - زن در اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٨٨

اسلام در زن دو صفت که در خلقت هست مورد توجه قرار داده و احکامی مبنی بر این دو صفت تشریع کرده است:

دو تفاوت اساسی میان مرد و زن:

١. زن کشت است از لحاظ بقای نسل و نوع.

٢. زن خلقتاً لطیف البنیه و رقیق الشعور آفریده شده است.

تمام احکام مشترکه و احکام مختصه زن بر این اساس است، یعنی بر اساس مساوات کامل زن و مرد مگر از دو لحاظ فوق الذکر.

عدالت رعایت مساوات است در شرایط مساوی و در حدود مساوات شرایط، و اختلاف و تفاوت در حدود اختلافات واقعی.

قرآن میفرماید:

ولاتتمنوا ما فضل اللَّه به بعضکم علی بعض للرجال نصیب مما اکتسبوا و للنساء نصیب مما اکتسبن و اسئلوا اللَّه من فضله ان اللَّه کان بکل شی ء علیماً. (النساء، آیه ٣٢) مقصود آیه این است که اعمالی که هرکس، چه مرد و چه زن، به مجتمع اهدا میکند ملاک تفاضل در بهره است. بعضی از این تفاضلها تعین پیدا کرده از قبیل زیاده سهم الارث مرد و از قبیل وجوب نفقه زن بر مرد، و بعضی از آنها تعین پیدا نکرده و با عمل عمل کننده تعین پیدا میکنند.

و اما احکام مشترکه و مختصه: زن با مرد مشترک است در جمیع احکام عبادات از نماز و روزه و زکات و خمس و حج، و در حقوق اجتماعیه ارث میبرد، حق اختیار کسب و معامله دارد، همچنین در تعلیم و تعلم و یاد گرفتن حرف و صنایع، حق دفاع از خود دارد و در همه اینها استقلال رأی و نظر دارد. فقط نمیتواند مستقلًا [متصدی] امر حکومت یا قضا (یا افتاء) شود و هم نمیتواند متصدی کار جنگ بشود. بلی میتواند در میدان جنگ برای کارهای دیگر از قبیل تداوی مجروحین شرکت کند. اینها با طبیعت زن سازگار نیست (لطافت بنیه و رقّت شعور). زن نصف مرد ارث میبرد. بر زن حجاب