یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٨ - زهد، رهبانیت، ریاضت - تیرماه ٥١

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٣٩٨

یوسف روح در آن پنهان شده، زیاد نام برده شده ولی مقصود اصلی آنها از تن هواهای نفسانی است و مقصود ضرورت آزادی روح و دل و عقل از قید اسارت هوا و هوس است نه از قید خود تن و لهذا ضرورت ندارد که الزاماً علیه تن و سلامت تن و بهداشت تن قیام شود.

آنچه در اسلام است، آزادی از قید بردگی و بندگی هوای نفس است نه از قید زندان تن که تن زندان نیست، مدرسه و دبستان است.

١٠. کلبیون. کلبیون غایت وجود و کمال سعادت را در فضیلت و فضیلت را در ترک همه تمتعات جسمانی و انصراف از دنیا و زندگی و ترک آداب و عادات و رسوم و تحمل فقر و رنج و افتخار به درد و رنج و بازگشت به حالت انسان اولیه دانستند.

١١. جینیزم. رجوع شود به کتب تاریخ ادیان و تاریخ فلسفه و تاریخ هند درباره جینیزم.

گویند مؤسس جینیزم مردی به نام مهاویراست. مهاویرا سلطانی بود که از سلطنت دست کشید و مرتاض شد. او ریاضتهای سخت متحمل شد.

پیروان او معتقدند که به دست آوردن پنج هنر فضیلت است:

بی آزاری، خودداری از دروغ، خودداری از دزدی، خودداری از کامجویی، خودداری از دلبستگی.

١٢. راجع به اینکه چگونه شد که ریاضت و رهبانیت و دیرنشینی در مسیحیت راه یافت، رجوع شود به تاریخ جامع ادیان جان ناس، صفحه ٤٢٨.

١٣. راجع به اینکه چگونه شد که مسئله ریاضات شاقه در میان عرفای اسلامی راه یافت (هرچند در حد مسیحیت و بودیزم و غیره نیست) و آیا در اصل اسلام ریشه دارد، باید مطالعه شود.

در تذکرة الاولیاء شیخ عطار برخی ریاضتهای غیر مشروع نقل شده، از آن جمله آقای پرورش از صفحه ١١١ تذکرة الاولیاء نقل میکند که: