یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٨ - زن - علل تاریخی تعدد زوجات

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٣١٨

٢٧ اشاره کردیم [١]. پس اینطور نیست که چندزنی و چندشوهری به یک نحو بوده و زور مرد سبب شده که چندزنی رواج پیدا کند و چندشوهری منسوخ گردد.

ب. علل اقتصادی. در زمانی که مردان از نیروی زن و فرزند برای اقتصاد استفاده میکردند، مردان به سوی چند زن رو میآوردند تا از نیروی آنها برای زراعت و غیره استفاده کنند و حتی در میان بعض قبایل معمول بوده که فرزندان را میفروختهاند، پس میخواستهاند از این راه عایدی به دست آورند.

ج. علل اجتماعی [٢]. به واسطه زندگی جنگی و شکاری از عدد مردان کاسته میشد و عدهای از زنان مجرد میماندند و از طرفی قبیله احتیاج به عدد داشت. زمانی بود که نفرات ارزش داشت (انا اکثر منک مالًا و اعز نفراً. ذرنی و من خلقت وحیداً. و جعلت له مالًا ممدوداً. و بنین شهوداً. الهیکم التکاثر. حتی زرتم المقابر) و با تعدد زوجات (برخلاف تعدد شوهران) این کسری تأمین میشد و بعلاوه احتیاج زنان مجرد به تأهل، خود نیز مؤید این مطلب بود.

د. خسته شدن زنان از فرزند زاییدن و میل آنها به کناره گیری از عمل زناشویی و رسیدگی به فرزندان خود سبب میشده که احیاناً خود آنها راضی میشدند که شوهران آنها به زنان دیگری سرگرم شوند، چنانکه گوستاو لوبون در صفحه ٥١٠ و ویل دورانت در جلد ١، صفحه ٦٢ میگویند.

ه. عدم آمادگی زن در ایام بیماری ماهانه برای تمتع و همچنین عدم آمادگی او برای تولید فرزند پس از سن یأس، عامل دیگری برای توجه مردان به تعدد زوجات بوده است.

و. به عقیده گوستاو لوبون (ص ٥٠٩) و منتسکیو (ص ٤٣١) آب و هوای مخصوص مشرق مخصوصاً منطقههای گرم مزاج، مرد شرقی