یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٦ - زن در قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٢٥٦

اسلام و مقتضیات زمان:

مقدمتاً باید بگوییم که مسئله اسلام و مقتضیات زمان یا به عبارت دیگر اصل تطور و تکامل قوانین که به شکلهای مختلف از طرف دستههای مختلف عنوان میشود، این سؤال را به دنبال خود میآورد که آیا این تحول در قوانین تا بینهایت باید پیش برود یا مرحله توقف و استقرار هم دارد؟ سوسیالیستها و طرفداران فلسفه مادیت تاریخی اقتصادی که این مطلب را عنوان میکنند- همچنان که در ورقههای اسلام و سوسیالیسم گفتهایم- بالاخره به نقطهای میرسند که ناچار میگویند حرکت تاریخ متوقف میشود و آن مرحله سوسیالیسم و محو طبقات است.

طرفداران حرکت زمان و تمدن نیز درباره حقوق زن بالاخره خواهند رسید به این مقام که: تساوی مطلق زن و مرد. این پرسش پیش میآید: بعد از این مرحله دیگر چه؟ آیا مرحله توقف است یا مرحله دیگر پشت سر دارد؟ آیا بعد از مساوات، مرحله دیگر که خروج از مساوات به نفع زن و حکومت مادرشاهی و پدر رعیتی [است] خواهد آمد یا نه؟

بالاخره یک مرحله را باید مرحله توقف و ایده آل فرض کرد.

نمیتوان ایده آل را فقط حرکت و تغییر دانست. اگر مرحلهای مرحله توقف هست همان است که باید نام آن را مرحله عدالت و فطرت دانست. ما اثبات میکنیم آن مرحله همان است که اسلام بیان کرده است.

پس سخن در این است که آیا اسلام فقط یک حلقه از حلقات تاریخ را به عهده گرفته است یا آخرین مرحله را بیان کرده و توضیح داده است؟ خاتمیت، بیان آخرین مرحله تطور است.

بدون شک اسلام اصل تساوی حقوق زن و مرد را به مفهومی که امروز عنوان میکنند هرگز نمیپذیرد [١]، تفاوتهایی در حقوق و در