یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٥ - زهد، رهبانیت، ریاضت - تیرماه ٥١

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٣٩٥

همسر انتخاب میکند و فرزند میآورد. راهب از نظافت میگریزد و زاهد نظافت را جزء وظیفه میشمارد. راهب تن را تضعیف میکند و زاهد قوّت تن را محترم میشمارد. راهب کار آخرت را از کار دنیا جدا میداند و زاهد دنیا را مزرعه آخرت میداند. این است که زهد زاهد در بطن روابط اجتماعی و در متن زندگی است و نه تنها با تعهد و مسئولیت اجتماعی و جامعه گرایی منافی نیست، بلکه برای خوب از عهده مسئولیتها برآمدن است و لااقل این نتیجه را دربر دارد.

٢. از نظر اسلام، جهان دنیا و جهان آخرت و همچنین جهان جسم و جهان جان مغایر و مباین یکدیگر [نیستند] بلکه به منزله دو رویه یک پارچهاند و از نوع ظاهر و باطن و روح و بدن میباشند که نه وحدت کامل حکمفرماست و نه ثنویت کامل. کار دو جهان نیز همینطور است. آنچه مستقیماً مربوط به سامان بخشیدن به زندگی این جهان است با توأم شدن ایمان و نیت پاک، به زندگی آن جهان نیز سامان میبخشد؛ یعنی زندگی سعادتمندانه واقعی فردی و اجتماعی انسان توأم با اصول معنوی و ایمانی و نیت پاک- که خود آنها از ارکان زندگی سعادتمندانه است- پایه و مایه زندگی سعادتمندانه اخروی هم هست، و عبادت و ذکر و احیاناً خلوت (نه عزلت و انزوا) مانند خلوت آخر شب که موجب صفا و کمال روح است و مستقیماً سعادت معنوی و اخروی را تأمین میکند، تأمین کننده ارکان سعادت دنیوی نیز هست چنانکه در ورقههای فلسفه تشریع عبادات توضیح دادهایم.

٣. تعلیم اوّلی پیغمبران واقعی زهد بوده نه رهبانیت، و رهبانیت بدعتی و انحرافی و بلکه تحریفی است در مورد زهد، و خلاصه فلسفه و وجهه فلسفی زهد با فلسفه و وجهه فلسفی رهبانیت که تحریفی بشری است بکلی مغایر است.

٤. در مقالات «سیری در نهج البلاغه» شماره ٢٣ توضیح دادیم