یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٩

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٤٦٩

سیاست

در شماره ١٦٩ مجله یغما (مرداد ١٣٤١) مقاله تحت عنوان «دموکراسی در یونان» به قلم مهندس ناصح ناطق درج شده. در آن مقاله نوشته است:

... دموکراسی که امروز در همه کشورهای جهان مظهر کامل حکومت مردم بر مردم تلقی شده و هرکس از راهی که خودش صحیح میداند به سوی آن میرود، اختراعی یونانی است.

حیثیت و آبرو و پرستیژ این کلمه به قدری زیاد است که دموکراسی نقابی شده که حتی حکومتهایی که قیافه خود را نحس و خوفناک میدانند، برای احراز قبول عامه آن را به صورت خود میزنند ... فن سیاست به قدری یونانی است که ما پس از دو هزار و پانصد سال هنوز هم که هنوز است کلمه یونانی «پولیتیک» که همان سیاست مدن باشد و یادگار همان دوره است به کار میبریم، زیرا کلمه «پولیتیک» از کلمه «پولیس» یونانی که به معنی مدینه و شهرستان است مشتق شده ... بدیهی است در کشورهای دیگر فن سیاست یعنی اداره کشورها وجود داشت ولی موضوع سیاست منحصراً سلطه دولتها بر افراد و پایه آن زور و یا خرافات بود، و این یونانیان بودند که برای اولین بار در تاریخ بشریت فلسفه را با سیاست توأم ساختهاند و ملکات اخلاقی و حسن تشخیص حق را در فن جهانداری مداخله دادهاند [١] یونانیان نه تنها سیاست را تابع قوانین نمودهاند، بلکه سیاست را

---

[١] یعنی از اینکه به هرحال به دلیل زور و یا به دلیل خرافی حق شخصی و ملک شخصی است خارج کردند، حق عموم دانستند. در حق شخصی ملکات اخلاقی و حسن تشخیص کامل شرط نیست، در تصدی و نیابت از دیگران است که امانت و علم و امثال اینها شرط است. اینکه در اسلام در مواردی از قبیل امام و والی امر و امام جماعت و قاضی و مفتی و شاهد، عدالت شرط شده دلیل بر این است که اسلام اینها را از نوع تحمل نیابت از غیر و متعلق به مردم میداند.