یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٨ - زن - تعدد زوجات - شروط و قیود

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٣٠٨

سئل ابوجعفر علیه السلام عن النهاریة یشترط علیها عند عقدة النکاح ان یأتیها ما شاء نهاراً او من کل شهر او جمعة یوماً او من النفقة کذا و کذا. قال: فلیس ذلک الشرط بشی ء. من تزوج امرأة فلها ما للمرأة من النفقة و القسمة ولکنه ان تزوج امرأة فخافت منه نشوزاً او خافت ان یتزوج علیها فصالحت من حقها علی شی ء من قسمتها او بعضها فان ذلک جایز لا بأس به.

این روایت خیلی با ارزش است.

٥. در روایات شیعه و فقه شیعه مطلبی آمده است که احتمال میرود از مجعولات راویان ایرانی باشد و نتیجه همه آنها این است که در حدودی شخص میتواند یک زن را سوگلی و مورد عنایت بیشتر قرار دهد. مثلًا میگوید مرد میتواند یک زن را به نفقه و کسوة بر دیگران ترجیح دهد و برای دیگران به اقل واجب قناعت کند یا اینکه اگر کمتر از چهار زن دارد، میتواند یکی از آنها را از لحاظ بیتوته بر دیگران ترجیح دهد. وسائل روایاتی در این زمینه نقل میکند. طبق این روایات عدالت به معنی مساوات میان زوجات شرط نیست، بلکه زنان حقوقی واجب دارند که باید رعایت شود. ولی این خلاف ظاهر آیه است. آیه، عدالت و عدم ترجیح را واجب میشمارد.

حدیث معروف که پیغمبر فرمود: من کانت له امرأتان یمیل لاحدیهما علی الاخری (یا: فلم یعدل بینهما فی القسم من نفسه) ... میرساند که منظور رعایت به یک چشم نگاه کردن است، نه صرف ادای حق اقل واجب.

و همچنین آیه و لن تستطیعوا ان تعدلوا بین النساء قرینه است که مقصود رعایت مساوات است. به هرحال در اینجا ضعف و قصوری در روایات و فقه شیعه دیده میشود، هرچند در روایات شیعه خلاف آن هم دیده میشود.

اما روایاتی که بر جواز تفضیل آمده است. از جمله وسائل، جلد ٣، صفحه ١١٦ بابی دارد تحت عنوان «ان للزوجة الحرة لیلة من اربع و للثنتین لیلتان و للثلاث ثلاث و للاربع اربع». میگوید: