یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٨ - زن در قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٢٥٨

مقام تکوینی وی امکان پذیر نیست.

خلاصه مطلب تا اینجا اینکه اولًا اسلام تنها مجموعهای قوانین نیست، نظرات کلی و فلسفی نیز درباره جهان دارد، هرچند فلسفه مصطلح نیست. ثانیاً نظرات تشریعی هر قانونگذار وابستگی دارد به نظرات تکوینی وی و طرز تفکر او درباره جهان و انسان و اجتماع، و قهراً نظرات تشریعی اسلام وابسته است به نظرات تکوینی او در هر زمینه و از آن جمله درباره زن. ثالثاً بدون شک اسلام میان مرد و زن تفاوتهایی در حقوق و تکالیف و مجازاتها قائل شده است. آیا این تفاوتها از نظر تکوینی مبتنی است بر نظر تحقیرآمیز اسلام راجع به زن و تحت تأثیر عقاید سخیف تحقیرآمیز جهان در آن زمان بوده است یا ریشه دیگری دارد که با طبیعت واقعی وفق میدهد؟

مقام تکوینی زن از نظر قرآن قسمتهایی که این جهت را روشن میکند با توجه به آنچه در دنیای قدیم و جدید در این زمینه گفته شده و میشود، در قسمتهای ذیل خلاصه میشود:

١. سرشت و طینت زن. آیا سرشت اصلی زن با مرد متفاوت است و زن از اصلی پستتر از مرد آفریده شده است و یا لااقل زن در آغاز خلقت فرع بر مرد بوده و از عضوی از اعضای مرد آفریده شده است و آیا این فکر که زن جنبه چپی دارد و از ضلع چپ مرد آفریده شده است اصل دارد یا نه؟ نظر اسلام در این باره چیست؟

٢. آیا زن طبیعتاً منشأ ضلالت و گمراهی و وسوسه و گناه است؟

مرد از اینکه مستقیماً تحت تأثیر وسوسه قرار بگیرد مبرّا و منزه است و این زن است که مرد را به گناه میکشاند؟ زن شیطان کوچک و مظهر گناه و سقوط و دوری از حق است؟ داستان آدم و حوا که داستانی اسرارآمیز و بیش از آنکه به جنبه تاریخی آن توجه باشد به رمزها و درسهایش توجه است، از نظر قرآن چگونه تعبیر شده و مقایسه آن با تورات (المیزان، جلد ٤، صفحه ٩٤)