یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٠ - زهد، رهبانیت، ریاضت - تیرماه ٥١

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٤٠٠

مبین ضرورت بازدهی است.

همچنین است آیاتی از قبیل: و مالکم لاتقاتلون فی سبیل اللَّه و المستضعفین من الرجال و النساء و الولدان.

١٧. عطف به نمره ١٥: در مکتب رهبانیت مسیحی که به قول راسل معتقد است از دو خوشبختی و از دو بدبختی یکی را باید انتخاب کرد، زهد به معنی برداشت نکردن از دنیا به خاطر برداشت کردن از آخرت است، زیرا این دو برداشت با یکدیگر متعارضند. و بنا بر مکتب مانوی و همه کسانی که بدن را زندان روح میدانند و معتقدند این زندان باید شکسته شود تا روح کامل نورانی از این زندان آزاد شود، برداشت نکردن در حکم سعی برای خرابی زندان است. ولی در مکتب اسلام این برداشت کم کردن برای بازدهی زیاد است که محصولش در همین دنیاست. چیزی که هست، محصول زهد در این دنیا چیزی است که به سود آخرت هم هست (الدنیا مزرعة الاخرة).

نکته اساسی این است که انسان با برداشت زیادتر، بهتر از عهده وظایف و مسئولیتها و تعهدهای انسانی خود بر نمیآید، برعکس با برداشت کم میتواند بازدهی زیاد داشته باشد و تعهدات خود را انجام دهد.

زهد و آزادی معنوی ر. ک: ورقههای فلسفه زهد:

برداشت زیاد، آدمی را زبون، ترسو، وابسته (نه وارسته)، ذلیل، منحط، دنیازده و پست میسازد.

امیرالمؤمنین در جمله معروف خود در نامه به عثمان بن حنیف آنجا که میفرماید: و کأنی بقائلکم یقول اذا کان هذا قوت ابن ابی طالب فقد قعد به الضعف عن قتال الاقران و منازلة الشجعان. الا و ان الشجرة البریة اصلب عوداً ... میخواهد بفرماید اتفاقاً برداشت زیاد موجود زنده را ضعیف و ناتوان میکند. موجود زنده تنها از بهره وری و برداشت زیاد نیرو نمیگیرد؛ عامل سختی و مواجهه با مشکلات در عین برداشت کم، بهتر و بیشتر سبب تقویت موجود زنده میگردد