یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٥ - اخلاق و تربیت زن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٢٧٥

میگوید؛ تکبر و نخوت در همه حرکاتش ظاهر است و از مشاهده چنین آثاری دانسته میشود که او متکبر است. همچنین آدم جبان از هر حادثهای که بیم مختصری در کار باشد، پهلو تهی میکند. آدم بخیل در عمل امساک میکند. حالا ممکن است انسان در مواردی متکبر نباشد ونه به انگیزه تکبر بلکه به یک انگیزه دیگر که انگیزهای صحیح باشد متکبرانه عمل کند و یا بخیلانه عمل نماید و یا جبانانه رفتار کند. احیاناً این گونه عمل به اعتبار اینکه از لحاظ مظهر شبیه تکبر یا بخل یا جبن است تکبر، جبن یا بخل نامیده میشود.

همچنان که در حدیث است: التکبر مع المتکبر عبادة. در اینجا واقعاً اجازه داده نشده است که انسان در مقابل متکبران خُلق پلید کبر را که ناشی از خودپسندی و خودپرستی و یا عکس العملی است از احساس حقارت و ذلت، داشته باشد. این خُلق، بیماری است و هیچ وقت و هیچ جا و در برابر هیچ کس خوب نیست. ولی در برابر متکبران، متکبرانه رفتار کردن برای کوبیدن او با اسلحه خودش پسندیده است، همچنان که وارد شده است که متکبرانه راه رفتن در میدان جنگ پسندیده است. امیرالمؤمنین در خندق متکبرانه حرکت میکرد و رسول اکرم فرمود: این حالتی است که جز در اینجا ناپسند است. یا اصحاب رسول خدا در عمرة القضاء گوشه احرام را از روی شانه راست انداختند و با حالت هروله و اظهار جلادت طواف میکردند، زیرا کفار قریش رفته بودند روی کوهها و از دور آنها را مشاهده میکردند.

این حدیث میخواهد بگوید زن باید در برابر مردان بیگانه (نه در برابر محارم و یا زنان دیگر) با نوعی تظاهر به کبر و بیاعتنایی رفتار کند تا به این وسیله حریم به وجود بیاورد، دورباش ایجاد کند.

تظاهر به تواضع و خوش و بش و تبسم، لبخند، تظاهر به مهربانی، قدم شما به روی چشم من، ای چشم من به ملاقات شما روشن شد، دلم از دیدار شما روشن شد، در مقابل مرد بیگانه برای زن پسندیده نیست.

این اظهار کبر، زن را از دسترس تجاوز مرد دور نگه میدارد. آیه