یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٦ - اخلاق و تربیت زن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٢٧٦

کریمه یا ایها النبی قل لازواجک و بناتک و نساء المؤمنین یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلایؤذین بنا بر یکی از دو تفسیر که ما در کتاب مسئله حجاب انتخاب کردهایم، نظر به حریم عفاف دارد.

حالا چه دلیلی هست که این حدیث عمل متکبرانه و بخیلانه و جبانانه را بیان میکند نه خود کبر و بخل و جبن را؟

اولًا تعلیلی که در متن حدیث مخصوصاً در مورد کبر آمده است که: لم تمکن من نفسها. تعلیل بخل که: حفظت مالها و مال بعلها اگر همان ظاهرش را بگیریم در مورد مرد هم جاری است. مرد هم که بخل میورزد میخواهد مال خودش را حفظ کند، نظر دیگر ندارد. ظاهراً مقصود از مالها و مال بعلها همان مال مشترکی است که در اختیار دارد که شوهر میآورد و در اختیار او میگذارد. مقصود این است که بخشنده مال شوهر نباشد. و از نظر مال شخصی هم مسلماً زن استهلاک ثروتش از مرد بیشتر است و قدرت اکتساب مال از طریق مشروع برایش کمتر است و احتیاج او هم به داشتن ثروت و ذخیره آن از مرد بیشتر است و نیازمندی برای او که حامل گوهر عفت است خطرناکتر است، پس لازم است نه از جهت بخل و شُحّ نفس بلکه از جهت احتیاط و دوراندیشی عاقلانه در حفظ مال خود بیش از مرد بکوشد.

و اما تعلیل در مورد جبن که: فرقت من کل شی ء یعرض لها. در واقع میخواهد زن را به لزوم رعایت احتیاط توصیه کند، از آن جهت که زن و مرد از لحاظ عفاف که برای هر دو مشترک است تفاوتی دارند که عفاف زن قابل دستبرد از طرف مرد هست ولی عفاف مرد قابل اینکه از طرف زن مورد تجاوز واقع شود نیست. هیچ وقت شما در دنیایی که دم از تساوی زن و مرد در همه شئون هست نشنیدهاید که بنویسند فلان مرد از طرف فلان زن مورد تجاوز واقع شد. زن به موجب ضعف جسمانی و وضع خاص تناسلی قابل اجبار و عنف هست ولی مرد قابل اجبار و عنف نیست. به عبارت دیگر، این حدیث ناظر به این است که زن در هرجا عفافش در معرض خطر