اسلام هر چند از نظر حكم تكليفى، گناهان قبل از اسلام را محو مى‌كند، اما خباثت باطن انسانى را كه با چنين اعمالى بزرگ شده، تغيير نمى‌دهد؛ مگر آنكه با تمام وجود توبه كند و يكسره به اعمال نيك بپردازد، به گونه‌اى كه نشان دهد حالش دگرگون و ضميرش بيدار شده است.

اين نامه سياه اعمال او قبل از اسلام بود و اما زندگى او پس از اسلام هم اختلاف زيادى با آن ندارد، كه اين امور، شاهد آن است:

١ ـ ذهبى از عبداللّه‌ بن ظالم روايت كرده است كه مغيره در خطبه هايش به على(ع) دشنام مى‌داد و خطيبانى را هم گمارده بود تا به على(ع) دشنام دهند. (٢٥)

٢ - معاويه، گروهى از صحابه و تابعين را مجبور كرد تا اخبار زشتى در باره على(ع) كه سبب بدنامى او و برائت جستن از او مى‌شد، روايت كنند و براى اين كار مزد قابل توجهى تعيين كرد. آنها هم رواياتى را كه مورد رضايت معاويه بود، جعل كردند كه يكى از آنان مغيرة بن شعبه بود. (٢٦)

٣ - احمد بن حنبل در مسندش از قطبة بن مالك روايت كرده كه مغيرة بن شعبه به على(ع) ناسزا گفت، زيد بن ارقم به او گفت: تو مى‌دانى كه رسول خدا(ص) از دشنام دادن به مردگان نهى مى‌كرد؛ پس چرا على را كه مرده است دشنام مى‌دهى؟ (٢٧)

٤ - احمد بن حنبل در مسندش، اخبار دشنام مغيره به على را در خطبه‌اش و اعتراض سعيد بن زيد به او را نيز نقل كرده است. (٢٨)

٥ - ابن جوزى گفته است:

(٢٥) همان، ص٣١، شماره ٧.
(٢٦) شرح نهج البلاغه ،ابن ابى الحديد، ج١، ص٣٥٨.
(٢٧) مسند احمد بن حنبل، ج٤، ص٣٦٩.
(٢٨) همان، ج١، ص١٨٨.