فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٩ - بررسى اشكالات نظرى قاعده «التعزير في كل معصية» محمد رضا كدخدايى
كيفر اخروى مىباشد در حالى كه براساس مسلمات فقه جزايى، نيت گناه قابليّت اعمال مجازات دنيوى را ندارد؛ لذا قول به مجازات فراگير تمام معاصى بر اساس مسلمات فقهى، مردود است. (٣٦)
نقد و بررسى: اين اشكال به همراه آيات و روايت مذكور به عنوان يك شبهه در كتب اصولى در بحث تجرى آمده و جواب مناسب و كافى به آن داده شده است، اما منتقد محترم تنها شبهه را مطرح و به جواب هاى ارايه شده هيچ اشارهاى نكردهاند.
همان گونه كه از صدر و ذيل حذف شده آيات و روايات مذكور مشهود است، اين آيات و روايات به نقش محورى نيت و عنصر روانى آن در شكل دهى كيفيت عمل(كه ممكن است معصيت يا غير آن باشد) تاكيد مىكند و به عذاب و كيفر بر صرف نيت سوء، بدون همراهى با عمل خارجى اشارهاى ندارد. شيخ انصارى نيز در جواب به اين شبهات متذكر مىشود كه در اصل معصيت بودن نيت سوء تا زمانى كه جامه عمل نپوشيده، اشكال است. (٣٧)
براساس برخى روايات، صرف نيت سوء نه تنها معصيت نيست ،بلكه در صورت انصراف اختيارى ، پاداش هم داده مىشود. (٣٨) براى اثبات اين ادعا به رواياتى كه با مفهوم برداشتى منتقد متعارض است، اشاره مىكنيم. اين روايات، بسيار زياد و در حد تواتر معنوى است و در كتاب شريف اصول كافى و وسائل الشيعه در بابى تحت عنوان «بَابُ مَنْ يَهُمُّ بِالْحَسَنَةِ أَو السَّيِّئَةِ» جمع آورى شده است كه به سه نمونه از آن اشاره مىكنيم:
(٣٦) حسينى، سيد محمد ، همان، ص ٦٥٤.
(٣٧) شيخ انصارى، فرائد الأصول، دفتر انتشارات اسلامى، بى تا، ص ١٣.
(٣٨) حرّ عاملى، محمد بن حسن بن على، تفصيل وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، مؤسسه آل البيت عليهم السلام، ١٤٠٩ هـ . ق، چاپ : اول، قم، ج١ ،ص٥٤: