٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٨ - جهاد ابتدايى در عصر غيبت و اذن فقيه سيد جواد ورعى

ثانياً، پذيرش اطلاق براى اين روايت به طورى كه عصر غيبت و حاكميت دولتى را هم شامل شود كه فقيه عادل در رأس آن است، دشوار است. امام در مقام بيان عدم مشروعيت جهاد و مرزبانى در زمان حاكميت دولت جائر است و مردم تا حاكميت يافتن ائمه بايد از شركت در جهاد و مرزبانى بپرهيزند و حج به جا آورند. آيا حاكميت فقيه عادل در عصر غيبت كه به اذن امام معصوم تشكيل شده، نمى‌تواند مصداق حاكميت امام عادل در برابر امام جائر باشد حتى در عصر حضور هم اگر شخصى چون مالك اشتر به اذن امام معصوم حاكميت را بر عهده گيرد، مصداق حاكميت امام معصوم است، اما حاكميت با واسطه؟

ثالثاً، چرا نتوان سؤال پرسشگر را در باره «وجوب جهاد و رباط» دانست؟ چه دليلى دارد كه حكم رباط را مفروغٌ عنه بدانيم و بگوييم چون معلوم است كه رباط مستحب است، پس پرسش نمى‌تواند از مشروعيت باشد؟ به نظر مى‌رسد فارغ از ادله ديگر اين پرسش مى‌تواند پرسش از مشروعيت جهاد و رباط باشد و معناى پاسخ امام نيز اولويت حج از جهاد در زمان حاكميت حاكم جائر و حتى حاكميت فقيه عادل در عصر غيبت باشد.

٣.اصلاً سؤال از جهاد ابتدايى نيست، بلكه سؤال از رباط و مرزبانى است، منتها گاهى مرزبانى ايجاب مى‌كند كه انسان اقدام به جهاد كند و پرسش از رباط و جهادى است كه لازمه رباط است و شاهد اين تفسير آن است كه مكان دشمن دقيقاً مشخص بوده و پرسش از مورد خاص است.

چون گمان مى‌رفت كه مرزبانى و قتال احتمالى در حضور امام و قصور يد او ممنوع است، از اين رو اين پرسش از ائمه فراوان به چشم مى‌خورد. از پاسخ امام هم كه مستقيماً پاسخ نداده، بر مى‌آيد كه امام مردم رابه انجام عملى فرا خوانده كه ثواب بيشترى داشته است و يارى سلطان جائر هم محسوب نمى‌شود؛ يعنى حج از مرابطه افضل است و لازمه‌اش عدم لزوم رباط است، نه عدم مشروعيت آن؛ لذا با روايات