فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧١ - بررسى شرط رشد در مسئوليت كيفرى عذرا مرادى
طبيعى قواى ادراكى است، بى آن كه در رشد طبيعى قواى مزبور توقفى روى داده باشد. (٤٣)
برخى عوامل ژنتيكى و وراثتى و يا عوامل محيطى از قبيل خطرات مربوط به دوره قبل از تولد، عفونت هاى مادر زادى، مصرف دارو ها و... ، هم به قواى ادراكى و سيستم عصبىفرد در حال رشد آسيب وارد مىكند و منجر به عقب ماندگى ذهنى مىشود. (٤٤) براى تشخيص عقب ماندگى ذهنى سه شاخصه مهم زير از سوى روان پزشكان معرفى شده است:
١. افرادى كه از نظر عملكرد هوشى داراى (٤٥) هفتاد يا زير هفتاد هستند.
٢. مبتلا به نوعى نقص عضو همراه با يك آسيب اجتماعىاند كه باعث شده فاقد استاندارد هاى مورد انتظارى باشند كه همسالانشان ازآن برخوردارند؛ از قبيل: برقرارى ارتباط با ديگران، مراقبت از خود، مهارت هاى اجتماعى و... .به عنوان مثال، نمىتوانند پيام يا خبرى را به ديگرى منتقل كنند يا در صورت بيمار شدن قادر نيستند تشخيص دهند كه بيمارند و يا به ديگران تفهيم كنند كه نياز به مراقبتهاى پزشكى دارند.
٣. ظهور و شروع عقب ماندگى ذهنى لزوماً پيش از هجده سالگى است. (٤٦)
با توجه به تعاريف ذكر شده، مىتوان دريافت مقصود از معتوه در روايات افراد عقب مانده ذهنى هستند كه به دليل وقفه در رشد طبيعى قواى ادراكىشان،
(٤٣) مير سعيدى، همان، ص١٣٤. اگر چه برخى با توسعهاى كه براى مفهوم جنون قائل شدهاند تمام اقسام بيماريها و عارضههاى روانى را تحت عنوان جنون قراردادهاند: (ر.ك: محمد باهرى و على اكبر داور،نگرشى بر حقوق جزاى عمومى،ص٣١٤).
(٤٤)براى مطالعه تفصيلى اين عوامل ر.ك:نانسى ام.رابينسون و هالبرت بى.رابينسون،كودك عقب مانده ذهنى،ترجمه فرهاد ماهر، ص٨٣ ـ ٣٦٥ .
(٤٥)Inteligence quotient.
(٤٦)http://scf.mhmrtc.org.