ادراكى وى روند طبيعى دارد و دچار اختلال و نارسايى نباشد ، كافى است؛ يعنى شخص در سن بلوغ از نيروى درك اين امور برخوردار است و همين نيرو ملاك تكليف اوست، حتى بنا بر تفسير «عقل» به «ادراك و تميز» نيز اين نكته لحاظ شده است كه مقصود از ادراك و تميز امكان و قابليت آن است، نه فعليت آن:

آنچه در مفهوم جزايى ادراك و تميز گفته شده، مقصود نه ادراك بالفعل بلكه امكان و قدرت بر ادراك است؛ هر چند به مرحله فعليت وتحقق نرسيده باشد. بنابراين هر گاه كسى بر اثر اشتباه و غفلت زيان و خسارتى را كه از ناحيه رفتار مجرمانه به بار مى‌آيد، در نيابد ، اما از نظر قواى عقلى و ذهنى طورى باشد كه قابليت و ظرفيت فهم و درك آن را دارا باشد، مى‌توان او را واجد عنصر تميز و برخوردار از ادراك در مفهوم جزايى‌دانست . (٣٤)

مفهوم عَتَه و مَعتُوهٌ

در برخى اسناد حديث رفع قلم به جاى واژه «مجنون» واژه «معتوه» آمده است. (٣٥) در برخى روايات ديگر نيز اين واژه مشمول آثار كيفرى مشابه با جنون است. در اين روايات گاه «معتوه» در كنار مجنون و گاه مستقل از آن ذكر شده است. (٣٦) در روايتى از امام صادق (ع) قتل عمدى كه معتوه مرتكب آن شده ، در حكم خطاى محض قرار گرفته است كه ديه آن به عهده عاقله است. (٣٧)

معتوه اگر چه از حكمى يكسان با مجنون بر خوردار است ، اما از نظر مفهوم و مصداق متفاوت با آن است. اين واژه در لغت به «ناقص العقل» و«ذاهب العقل»

(٣٤) اصطلاح رشد جزايى (Penal majority ) درحقوق جزا به خصيصه تكامل پذيرى عقل مربوط است به مقطعى از فرايند تكامل جسمى و عقلى انسان اطلاق مى‌شود كه از آن مقطع به بعد شخص در برابر جرائم ارتكابى داراى مسئوليت جزايى و بر خوردار از اهليت جزايى مى‌گردد ؛ اما چون سرعت رشد و نضج قواى جسمى و عقلى در افراد مختلف يكسان نيست ،قانون گذار براى اجراى يكسان و هماهنگ مقررات جزايى، ناگزير به استفاده از ملاكى است كه از يك سو سهل الوصول و براى همگان قابل فهم بوده واز سوى ديگر بيشترين مطابقت را با درجه لازم از رشد ادراكى و جسمى داشته باشد .اين ملاك و عامل چيزى جز«سن» نيست. از اين رو، نظامهاى مختلف حقوقى سن خاصى را با عنوان «سن رشد» يا «سن قانونى» و يا «سن كبر» بيان كرده‌اند: (ر.ك: مسئوليت كيفرى: قلمرو و اركان، ص١١٤) .
(٣٥) مسئوليت كيفرى: قلمرو واركان، ص١٢١.
(٣٦) ر.ك: وسائل الشيعه، ج١٨،ص٣٨٨ ؛ ج١٩،ص٣٠٧.
(٣٧)من لا يحضره الفقيه،ج٤،ص١٤١؛ وسائل الشيعه،ج١٩،ص٣٠٧.