فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧ - گستره مكانى ولايت ولىّ امر آیة الله محمد مؤمن قمى
محمد بن الرّيان همان ابن الريان بن الصّلت، از اصحاب امام هادى(ع) است كه شيخ در رجالش او را ثقه شمرده است.
پس سند حديث معتبر است، اما دلالتش نيز اين است كه دنيا و هر چه روى آن است، متعلق به رسول خدا(ص) است. حرف «لام» كه در حديث آمده، ظاهر در اختصاص است و چه بسا از اطلاق حديث استفاده شود كه دنيا و هر چه در آن است، ملك رسول خدا(ص) است؛ اما لازمه ملكيت مطلق رسول خدا(ص) آن است كه ديگر هيچ چيزى به ملكيت احدى از مردم در نيايد؛ زيرا واضح است كه معقول نيست يك شىء در زمان واحد به ملكيّت دو شخص درآيد و لازمه ملكيت رسول خدا(ص) آن است كه هيچ كس مالك هيچ چيزى نباشد و اين خلاف ضرورت فقه و مذهب و دين است. بر اين اساس، مراد از اختصاص مذكور در حديث آن است كه تمام دنيا و آنچه در آن است، در اختيار رسول خدا(ص) است. در مباحث پيشين گذشت كه طبق احاديث معتبر، هر آنچه خداوند براى پيامبر(ص) قرارداده، بعينه و تماماً براى امامان معصوم نيز قرار داده شده است. پس دنيا و مافيها، تحت اختيار ولايى هريك از ائمه در زمان خود نيز هست.
لفظ «دنيا»، ظاهر در همين كره زمين است و شامل تمام نواحى آن خواهد بود؛ همان طور كه عبارت: «و ما عليها»، شامل تمام آنچه روى زمين است، اعم از درختان، گياهان، درياها، رودها و... مىشود. پس هيچ چيزى باقى نمىماند، مگر اينكه تحت عنوان دنيا و متعلقات آن قرار مىگيرد و همه اين اشيا در گستره ولايت ولىّ امر است. لازمه اين ولايت، آن است كه هرگونه تصميمگيرى در باره چگونگى اداره و استفاده از آنها به عهده او باشد. پس دايره ولايت امام به اندازه وسعت زمين و آنچه بر آن است، گسترش دارد و امام ولىّ امر همه مردم و همه زمين و متعلقات آن است.