سيد مى‌كوشد از ظرفيت‌هاى فقه شيعه و اهل سنّت، براى رسيدن به اين هدف بهره گيرد. از سويى همچون فقيهان شيعه و بر خلاف بيشتر علماى اهل سنّت، اصرار بر انفتاح باب اجتهاد دارد و آن را لازمه پويايى دين در برخورد با مقتضيات زمان و پرسش‌هاى نو مى‌داند (١٧) و از سوى ديگر همانند فقيهان اهل سنّت و بر خلاف شيعيان، قياس را در كنار احكام ضرورى دين، پاسخ گوى تمام نيازهاى بشر در هر زمان و مكانى دانسته، و ابوحنيفه را به دليل دفاعش از قياس مى‌ستايد. (١٨)

جمال الدين اسد آبادى مانند بسيارى از مصلحان قرون اخير، خرد ورزى را پايه دين دارى مى‌داند و دعوت اسلام و قرآن به تعقّل و اقامه برهان را برترين شاهد بر اين مدعا مى‌شمارد و مى‌گويد: در كنار بيشتر احكامى كه در قرآن و سنّت آمده است، حكمت و فايده آن نيز ذكر شده است تا دليلى براى عقل پرسشگر انسان باشد. (١٩)

او خود در صدد دفاع عقلى از برخى از احكام دين، مانند تفاوتهاى حقوقى ميان زن و مرد بر مى‌آيد و به توجيه عقل پسند آنها مى‌پردازد (٢٠) و به صراحت مى‌گويد: ممكن نيست دين مخالف حقايق علمى باشد و اگر از ظاهر برخى نصوص چنين برداشت شود، مى‌بايست آنها را تأويل و بر معنايى ديگر حمل كرد.

(١٧) زعماء الاصلاح فى العصر الحديث، ص١١٣؛ قلعجى، قدرى، ثلاثة من أعلام الحريّة، ص ٢٠؛ محمد حسن، عبدالباسط، جمال الدين الأفغانى، ص٨٧.
(١٨) ضياء الخافقين، ص١٣٨؛ ثلاثة من اعلام الحرية، ص ٢١؛ جمال الدين الافغانى، ص ٨٧.
(١٩) العروة الوثقى، ص٦١.
(٢٠) زعماء الإصلاح في العصر الحديث، ص١١٤.