فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٩ - فقه در نگاه روشنفكران (٣) مسعود امامى
او بر اين باور بودكه انتقادهاى فرنگيان از فقه و حقوق اسلامى، زاييده جهالت و هوا پرستى آنان است. (١١) به نظر وى «علم فقه مسلمانان حاوى است مر جميع حقوق منزليّه و حقوق بلديّه و حقوق دوليّه را. پس مىبايد شخصى كه متوغّل در علم فقه شود، لايق آن باشد كه صدر اعظم ملكى شود يا سفير كبير دولتى گردد... و علم اصول عبارت است از فلسفه شريعت كه در آن علم حقيقت، صحت و فساد و منفعت و مضرّت و علل تشريع احكام بيان مىشود و البته يك شخص كه اين علم را بخواند، مىبايست كه قادر شود بر وضع قوانين و اجراى مدنيّت در عالم». (١٢)
سيد خواستار تنظيم مقررات حكومتى و دولتى و تعديل رفتار حاكمان و مأموران آنان بر پايه احكام شرع بود و به دليل تخطّى حاكمان مسلمان از اين فريضه، سخت از آنان انتقاد مىكرد و به همين جهت خواستار بركنارى برخى از آنان ـ همچون ناصر الدين شاه ـ از سلطنت بود. (١٣)
به نظر او اجراى معظم احكام دينى، متوقف بر حاكميت و ولايت شرعى و كسب عزت و وحدت ميان مسلمانان است. (١٤) وى شيوع انديشههاى اباحيگرى ميان مسلمانان را كه سبب ترك تكاليف ظاهرى و باطنى و كنار گذاشتن فقه و اخلاق مىشود، زاييده نفوذ نيچريها و ماديگرايان در ميان آنان و مايه خاموش شدن نور شريعت محمديه (ص) مىدانست. (١٥)
(١١) ضياء الخافقين، ص ١٣٧.
(١٢) مجموعه رسائل و مقالات، ص ١٣٣.
(١٣) نامهها و اسناد سياسى ـ تاريخى، ص٨٦.
(١٤) العروة الوثقى، ص١٤٢.
(١٥) همان، ص٣٠؛ مجموعه رسائل و مقالات، ص٤٢ ـ ٤٣.